User1: Created page with "'''Antonio Santos Bautista''' (Hunyo 15, 1878 – 1940), kilala rin sa tawag na '''Don Antonio''' o '''Lolo Tonio''', ay isang tanyag na Pilipinong rebolusyonaryo, Presidente Municipal, agrikulturista, at pilantropo mula sa Malolos, Bulacan.Historical Calendar latest as of 6-24-16, "Hunyo 15, 1878 – KAPANGANAKAN NI ANTONIO S. BAUTISTA", 2016. Kinikilala siya bilang "Ama ng Bayang Malulos" dahil sa kanyang malawak na pagkakawa..."

2026-05-03T11:01:23Z

Created page with "'''Antonio Santos Bautista''' (Hunyo 15, 1878 – 1940), kilala rin sa tawag na '''Don Antonio''' o '''Lolo Tonio''', ay isang tanyag na Pilipinong rebolusyonaryo, Presidente Municipal, agrikulturista, at pilantropo mula sa Malolos, Bulacan.<ref>Historical Calendar latest as of 6-24-16, "Hunyo 15, 1878 – KAPANGANAKAN NI ANTONIO S. BAUTISTA", 2016.</ref> Kinikilala siya bilang "Ama ng Bayang Malulos" dahil sa kanyang malawak na pagkakawa..."

New page

'''Antonio Santos Bautista''' (Hunyo 15, 1878 – 1940), kilala rin sa tawag na '''Don Antonio''' o '''Lolo Tonio''', ay isang tanyag na [[Pilipino|Pilipinong]] rebolusyonaryo, [[Alkalde|Presidente Municipal]], agrikulturista, at pilantropo mula sa [[Malolos]], [[Bulacan]].<ref>Historical Calendar latest as of 6-24-16, "Hunyo 15, 1878 – KAPANGANAKAN NI ANTONIO S. BAUTISTA", 2016.</ref> Kinikilala siya bilang "Ama ng Bayang Malulos" dahil sa kanyang malawak na pagkakawanggawa at sa kanyang pagsisikap na itala ang kasaysayan ng kanyang bayan sa aklat na ''[[Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan]]''.<ref>Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Paunang Kuru-kuro ni Hen. Artemio Ricarte", 1934, p. ix.</ref> Nagsilbi siya bilang ''ayudante de campo'' (aide-de-camp) ni Heneral [[Emilio Aguinaldo]] noong panahon ng [[Unang Republika ng Pilipinas]].<ref>Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Antonio Bautista", 1934, p. 114.</ref>

== Kasaysayan ==

=== Maagang Buhay at Edukasyon ===
Isinilang si Antonio Bautista noong Hunyo 15, 1878, sa isang bahay-na-bato sa Baryo Sto. Niño (na bahagi ng [[Kamestisuhan]]), Malolos.<ref>Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Don Antonio Santos Bautista", 1934, p. xvii.</ref> Siya ay anak nina Don Jose A. Bautista at Felipa C. Santos.<ref>The Women of Malolos, "The Tiongson-Bautista Family", 2004, p. 40.</ref> Nagmula siya sa mayamang angkan ng mga [[Mestisong Sangley]] na may linyang [[Ponciano Tiongson|Tiongson]].<ref>Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Don Antonio Santos Bautista", 1934, p. xvii.</ref>

Nagsimula ang kanyang pag-aaral sa pamamagitan ng mga pribadong leksyon sa [[Pariancillo]] bago pumasok sa ''escuela de niños'' sa [[Barasoain]] sa ilalim ni Maestro Simeon sa gulang na pito.<ref>The Women of Malolos, "Education of the Affluent", 2004, p. 747.</ref> Sa gulang na sampu, nag-aral siya kay [[Teodoro Sandiko]], at kalaunan ay ipinadala sa [[Intramuros]] upang mag-aral sa ilalim ni Padre [[Mariano Sevilla]].<ref>The Women of Malolos, "Education of the Affluent", 2004, p. 747.</ref> Natamo niya ang titulong ''Bachiller en Artes'' mula sa [[Colegio de San Juan de Letran]].<ref>The Women of Malolos, "Education of the Affluent", 2004, p. 747.</ref> Nag-aral din siya ng jurisprudence sa [[Pamantasan ng Santo Tomas]], ngunit hindi ito natapos dahil sa pagsiklab ng himagsikan.<ref>The Women of Malolos, "Education of the Affluent", 2004, p. 747.</ref> Kalaunan, sa sariling gastos, nagtungo siya sa [[Estados Unidos]] upang mag-aral ng pagsasaka sa University of Illinois.<ref>Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Don Antonio Santos Bautista", 1934, p. xviii.</ref>

=== Pakikilahok sa Rebolusyon ===
Noong 1892, sa tahanan ng mga Bautista sa Malolos, nakipagpulong si [[Jose Rizal]] sa kanyang ama na si Jose A. Bautista, kasama sina [[Vicente Gatmaytan]] at [[Manuel Crisostomo]], upang talakayin ang pagtatatag ng [[La Liga Filipina]].<ref>Malolos Heritage Zone, "Santos-Bautista House", 2018, p. 992.</ref> Si Antonio ay umanib sa [[Katipunan]] sa [[Maynila]] noong 1896 habang siya ay nag-aaral pa lamang.<ref>Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Antonio Bautista", 1934, p. 114.</ref> Naging miyembro siya ng [[Balangay Apuy]] at nagsilbi bilang Tagausig (Prosecutor) nito.<ref>Malolos-Supling ng Kasaysayan, "Ang Katipunan sa Malolos", 1999, p. 701.</ref>

Sa panahon ng Republika, hinirang siyang Tenyente ng Administracion Militar sa brigada ni Heneral [[Isidoro Torres]] at lumahok sa Labanan sa Katmon noong 1898.<ref>Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Antonio Bautista", 1934, p. 114.</ref> Dahil sa kanyang husay, naging ''ayudante de campo'' siya ni Aguinaldo at Komandante ng mga Alabarderos (halberdiers) ng Presidente sa Malolos.<ref>Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Antonio Bautista", 1934, p. 114.</ref>

== Karerang Politikal at Sibiko ==

Matapos ang digmaan, si Bautista ay naging aktibong lider-politiko sa Malolos:
* '''Pangalawang Presidente Municipal:''' 1906–1907.<ref>Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Antonio Bautista", 1934, p. 114.</ref>
* '''Presidente Municipal:''' 1910–1911.<ref>Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Antonio Bautista", 1934, p. 114.</ref>

Itinatag din niya ang mga sumusunod na organisasyon:
* '''Asociacion Agricola Provincial de Bulacan:''' Itinatag noong Agosto 13, 1923, upang pangalagaan ang kapakanan ng mga magsasaka.<ref>Historical Calendar latest as of 6-24-16, "Agosto 13, 1923 – PAGKAKATATAG NG ASOCIACION AGRICOLA", 2016.</ref>
* '''Liga de Propietarios de Cañadulce:''' Para sa mga may-ari ng lupang may tubuhan sa Bulacan at Pampanga.<ref>Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Antonio Bautista", 1934, p. 114.</ref>
* '''Banda Republika Filipina:''' Isang bantog na banda ng musika sa Malolos.<ref>Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Antonio Bautista", 1934, p. 114.</ref>

== Philanthropy ==
Si Bautista ay kilala sa kanyang malawakang donasyon ng lupa at pondo para sa mga pampublikong gusali sa Bulacan. Kabilang sa mga lupain na kanyang ipinagkaloob ay ang kinatatayuan ng:
* Bulacan Provincial Capitol.<ref>Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Pambungad ni Dez G. Bautista", 1934, p. vii.</ref>
* Bulacan Provincial Hospital.<ref>Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Pambungad ni Dez G. Bautista", 1934, p. vii.</ref>
* Iba't ibang paaralan at mga hi-way.<ref>Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Pambungad ni Dez G. Bautista", 1934, p. vii.</ref>
* Puericulture Center sa Barasoain.<ref>Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Pambungad ni Dez G. Bautista", 1934, p. vii.</ref>
* Simbahan, kumbento, sementeryo, at paaralan sa Iba, [[Hagonoy]].<ref>Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Pambungad ni Dez G. Bautista", 1934, p. vii.</ref>

== Significance ==
Bukod sa kanyang serbisyo militar at sibil, ang pinakamahalagang pamana ni Bautista ay ang kanyang pagiging "taga-ulat ng kasaysayan." Ang kanyang aklat na ''Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan'', na inilimbag noong 1934, ay itinuturing na pangunahing batis para sa mga mananalaysay tungkol sa papel ng Malolos sa Rebolusyong Pilipino.<ref>Malolos-Supling ng Kasaysayan, "Bibliyograpiya", 1999, p. 701.</ref> Dahil sa kanyang mga ambag, pinasinayaan ang isang panandang pangkasaysayan sa kanyang tahanan noong Setyembre 14, 2014.<ref>Malolos Historical Markers, "Tahanan ni Don Antonio Bautista", 2014, p. 693.</ref>

== See also ==

[[Emilio Aguinaldo]]

[[Katipunan]]

[[Isidoro Torres]]

[[Malolos]]

== References ==
<ref>Historical Calendar latest as of 6-24-16, "Hunyo 15, 1878 – KAPANGANAKAN NI ANTONIO S. BAUTISTA", 2016.</ref>
<ref>Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Paunang Kuru-kuro ni Hen. Artemio Ricarte", 1934, p. ix.</ref>
<ref>Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Antonio Bautista", 1934, p. 114.</ref>
<ref>Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Don Antonio Santos Bautista", 1934, p. xvii-xviii.</ref>
<ref>The Women of Malolos, "The Tiongson-Bautista Family", 2004, p. 40, 747.</ref>
<ref>Malolos Heritage Zone, "Santos-Bautista House", 2018, p. 992.</ref>
<ref>Malolos-Supling ng Kasaysayan, "Ang Katipunan sa Malolos", 1999, p. 701.</ref>
<ref>Historical Calendar latest as of 6-24-16, "Agosto 13, 1923 – PAGKAKATATAG NG ASOCIACION AGRICOLA", 2016.</ref>
<ref>Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Pambungad ni Dez G. Bautista", 1934, p. vii.</ref>
<ref>Malolos Historical Markers, "Tahanan ni Don Antonio Bautista", 2014, p. 693.</ref>

[[Category:Index]]
[[Category:Who's who in Malolos?]]

Antonio Bautista - Revision history