Wiki Malolos - User contributions [en]

Babatnin

2023-11-19T11:27:44Z

Jhade F:

Babatnin article by [[Shailo]]

=='''Kasaysayan'''==
Babatnin ang opisyal na ngalan ng barangay sa kasalukuyan, ay dating kagubatan. Maraming mga unggoy , usa, at baboy ramo. Ang mga tao mula sa ibang lugar ay nagpupunta sa lugar na ito para mangaso ng mga hayop na makakain.

Isang araw, dalawang lalaki mula sa malayong baryo ang nagpunta sa lugar para manghuli ng mga baboy ramo . Mayroon silang isang malaking piraso ng lubid para sa paghuli ng mga hayop na tinatawag nilang “Pangbatbating”. Habang sila ay nangangaso ,isang grupo ng mga Espanyol ang nakarating sa lugar. Nakita nila ang mga mangangaso. Tinanong nila ang pangalan ng lugar gamit ang wikang Espanyol. Nagkataon na ang dalawang lalaki ay hindi marunong ng Espanyol kahit Ingles. Hindi nila alam kung ano ang sasabihin. Ang unang lalaki ay naisip na tinatanong ng mga Espanyol kung anong tawag sa gamit nila sa pangangaso kaya ang sagot nila ay “Pangbatbating”.

Hindi matatas ng mga Espanyol ang mahabang salita na kanilang narinig , kaya tinawag nila itong “Babatnin” na syang naging opisyal na pangalan ng Baryo. Walang tao sa lugar ang makapagsabi ng saktong panahon kung kailan ito naganap. Ang Babatnin ay hindi natirahan bago ang pagdating ng mga Kastila. Ang unang nanirahan sa Babatnin ay galing sa Atlag.

Isang araw , isang grupo ng kalalakihan ang nagpunta sa hangganan ng ilog ng Malolos at Bulacan para manghuli ng alimango. Habang sila ay nanghuhuli ng alimango . Dumating ang mga pangkat ng mga Kastila . Sila ay natakot kaya tumakbo sila para magtago sa likod ng makapal na mga puno ng bakawanan. Tatlo sa mga lalaki ay nahuli. Sila ay ginawang trabahador ng mga Kastila sa lugar. Hindi na pinayagang umuwi ang tatlong lalaki kaya dinala na nila ang kanilang mga pamilya doon. Ang tatlong nahuling na taga Atlag at ang kanilang pamilya ay ang orihinal na pamilya sa Babatnin.

=='''Mga Kasabihan'''==
* Ang palo ng magulang ay nagpapataba.
* Walang utang na hindi pinagbabayaran.
* Ang buhay ay parang gulong, magulang at makagulong.
* Ang taong maagap daig ang masipag.
* Kapag may isinuksok ay may titingalain.
* Kung saan nadapa ay doon magbangon.
* Ang ulang tikatik ay madaling makaputik.
* Ang pagod ay di bumubukol.
* Lumakad ang kalabasa, naiwan ang bunga.
* Malaking kahoy walang lilim.
* Magsisi ka ma’t huli ay wala ng mangyayari.
* Palakilaki man ang palayok ay may kasukat na suklob.
* Umilag sa baga sa ningas na sugba.
* Kapag nahiling ang darak ay mahal pa ang bigas.

=='''Mga paraan ng pagtukoy ng oras'''==
Ang mga unang nanirahan sa Babatnin at ilang tao ngayon ay ginagamit ang posisyon ng araw upang sukatin ang oras. Sa kasalukuyan, halos lahat ng tao ay gumagamit ng orasan at relo sa pagtukoy ng oras.

=='''Iba’t ibang laro at libangan'''==
Noong unang panahon, ang mga tao sa Babatnin ay may sariling mga laro at libangan.

* Moro-moro
* Lubigan
* Ilingan
* Sungka
* Pagpapalipad ng saranggola
* Mga katutubong sayaw (sayaw bukid)
* Duplo
* Paglalaro ng baraha
* Pag-inom
* Palmo (paglalaro ng pera)
* Sabong

'''Iba’t ibang laro at libangan ngayon ang sumusunod;'''

* Mga larong ginagamitan ng bola - softball, volleyball, basketball
* Mga sayaw bukid
* Pag-awit at pagtugtog ng gitara
* Pagpapalipad ng saranggola
* Sungka
* Paglalaro ng Baraha
* Paligsahan sa paglangoy
* Pabilisan sa pagsagwan ng bangka

=='''Tradisyon at Kaugalian'''==
* Noong mga unang araw ay hindi inilalagay ang mga patay sa kabaong gaya ng ginagawa natin ngayon. Sa halip ang mga kamag-anak ay gumagawa ng isang uri ng banig na gawa sa hinubad na kawayan kung saan inilalagay ang patay.

* Kapag ipinanganak ang isang sanggol , binibisita ito ng mga mamamayan.

* Kapag ang isang tao ay inimbitahan sa isang hapunan , siya ay hindi kumakain ng marami dahil baka sabihin ng maghanda ma siya ay malakas kumain.

* Ang isang binata na nanliligaw sa isang dalaga ay hindi nakikipagtalik sa bahay nito dahil nahihiya siya. Sa halip pumupunta siya ss ilalim ng kanyang bahay sa Gabi at bumubulong ng kung ano ang gusto niyang sabihin.

* Ang kasal ay ginagawa sa detalyado at magarbong paraan. Maraming pagkain tulad ng karne, suman, tsokolate at alak o tuba ang inihahanda para sa salu-salo.

* Sa hating gabi ng kasal, ang partido ng lalaki ay pumupunta sa bahay ng babae na may dalang larawan ng santo na may magarbong mga palamuti. Sila ay sumasayaw at umaawit kasama ang mga ekspresyon sa anyong tula.

* Ang binyag ay ipinagdiriwang na may maraming pagkain at inumin . Nagbibigay ang mga kamag-anak , kaibigan at kapitbahay ng mga regalo sa ina ng sanggol na kadalasang pera.

=='''Alamat at Paniniwala'''==
* Kapag ang isang babae ay nagsisilang ang mga myembro ng pamilya ay magtayo ng siga sa ilalim ng bahay nya upang madaling lumabas ang sanggol.

* Naniniwala sila na ang sakit ng tao ay ang kalooban ng Diyos.

* Ang isang babaeng nagdadalang tao ay hindi dapat umupo sa hagdan.

* Ang isang batang may sakit sa balat ay hindi dapat gamutin kung hindi ay mamamatay ito.

* Ang pangalan ng isang bata ay dapat nakadepende sa pangalang natagpuan sa kalendaryo sa araw kung kailan siya isinilang.

* Karamihan sa mga gawi , pag-uugali at kakayahan sa pag-iisip ng bata ay minana nito sa ninong o ninang.

* Naniniwala sila na ang ilang mga himala ay ginagawa ng mga nuno sa punso na nakatira sa ilalim ng lupa.

* Ang buntis ay hindi dapat matulog na may bintanang bukas dahil maaaring may mangyari masama sa kanya.

* Hindi dapat kumain ng gulay ang nagdadalang tao dahil ang sanggol ay magmakaroon ng maraming kati sa katawan.

* Kapag ang isang ina na may sanggol ay mamatay , binibisita nito ang anak araw at gabi. Pinagsusuot ng pulang damit ang sanggol upang hindi ito dalawin ng ina.

'''Prominenteng Pamilya'''
Sa alin mang pamayanan o baryo sa Pilipinas ay may mga pamilyang kilala o iginagalang ng lahat . Kabilang sa mga kilalang pamilya sa Babatnin ay ang mga Cruz at Laquindanum.

=='''Mga naging Teniente Del Barrio'''==

* Jose Dela Cruz- Senior '''(1905-1909)'''
* Agustin Arellano '''(1900-1913)'''
* Victorino Tenorio '''(1914-1917)'''
* Basillio Buenaventura '''(1917-1920)'''
* Cecilio Apostol '''(1921-1924)'''
* Jose Laquindanum '''(1925-1928)'''
* Fulgencio Cervantes '''(1929-1932)'''
* Cayetano Laquindanum '''(1933-1936)'''
* Gregorio Dela Cruz '''(1937-1940)'''
* Dionisio Roque '''(1940-1953)'''

'''Konklusyon'''
Ang pag-unlad ng mga baryo ng Pilipinas ay nanganghulugan ng pag-unlad ng bayan na nangangahulugan ng pag-unlad ng lalawigan. Habang ang mga bayan at lungsod ay umuunlad sa maraming aspeto , ang baryo ay nananatiling hindi nababagabag. Ang parehong bahay kubo ay maaaring makita sa ilang permanenteng gusali.

Ang Babatnin , tulad ng iba pang mga baryo napakalayo mula sa bayan ay maaaring hindi umuunlad sa materyal ngunit isang bagay na nakakaakit ng atensyon ng iba ay ang mga matanggapin, payapa, at mapagmahal na mga tao.Ang mga tao sa Babatnin ay mayroon lamang isang uri ng relihiyon. Sila ay matulungin at mapamaraan. Ganyan ang kasaysayan ng Baryo Babatnin, isang tipikal na baryo ng Pilipinas.

=='''Kasalukuyan'''==
Ang Isla Babatnin ay isa sa limang coastal Barangay sa lungsod ng Malolos . Dito ay may kabuuang 300 ektaryang lupain na napalilibutan ng mga palaisdaan sa kasalukuyan.

Ito ay may kabuuang populasyon na 1080 at may bilang ng sambahayam ma 223 ayon sa 2022 census. Mararating ang Babatnin sa pamamagitan ng pagsakay sa bangkang de motor na magmumula sa Brgym Atlag at tatagal ang paglalakbay ng kalahating oras.

==='''Mga likas na Yaman'''===
Pagkat napalilibutan ng tubig ay dito karaniwang nanggagaling ang pangunahing pangangailangan ng mga taga Babatnin , tulad ng mga lamang tubig gaya ng tilapya,Bangus, Hipon, Alimango Atbp. Pangingisda ang pangunahing hanapbuhay ng mga mamamayan.

'''Patron'''
Si San Nicolas De Tolentino ang Patron ng Barangay na kanilang ipinagdiriwang ang kapistahan tuwing ika-10 ng Setyembre taon-taon bikang pasasalamat sa biyaya ng ilog at ng kabuhayan.

'''Edukasyon'''
Sa kasalukuyan ay mayroong Paaralan ang Babatnin para sa Elementarya at Sekondarya ang CMIS-BABATNIN kung saan nag-aaral di lang mga taga Babatnin ang nag-aaral , maging mga estudyante na mula sa kalapit na Barangay ng Masile, Namayan, at Sitio Babangad , San Nicolas ng Bulakan

=='''References'''==
Mrs. Maria T. Santiago
https://maloloscity.gov.ph/barangaybabatnin/

[[Category:Pook]]
[[Category:Index]]

Babatnin

2023-11-19T11:26:32Z

Jhade F: Created page with "Babatnin article by Shailo =='''Kasaysayan'''== Babatnin ang opisyal na ngalan ng barangay sa kasalukuyan, ay dating kagubatan. Maraming mga unggoy , usa, at baboy ramo. Ang mga tao mula sa ibang lugar ay nagpupunta sa lugar na ito para mangaso ng mga hayop na makakain. Isang araw, dalawang lalaki mula sa malayong baryo ang nagpunta sa lugar para manghuli ng mga baboy ramo . Mayroon silang isang malaking piraso ng lubid para sa paghuli ng mga hayop na tinatawag nil..."

Wiki Malolos Editorial Team

2023-11-19T11:04:36Z

Jhade F: /* The Editorial Team */

= The Editorial Team =

{| class="wikitable sortable"
|-
! Username !! Whereabout !! E-mail !! Wiki Task !! Research interests
|-
|[[user:User1|F Macale]] || Look Primero || famacale [at] gmail {dot} com ||Sysop || Public history and repositories, cultural mapping
|-
|[[user:Janela|Janela Abadilla]] || Plaridel || jnlabadilla [at] gmail {dot} com ||Chief Editor || Culture and people
|-
|[[user:Jesuasalamat|Jesua Salamat]] || Paombong || jesuamncesalamat07 [at] gmail {dot} com ||Copy Editor, Aklat at Babasahin || History of Malolos and Philippine Literature
|-
|[[user:Ingrid dumlao|Ingrid Dumlao]] || Mabolo || dumlaocarmeningrid [at] gmail {dot} com ||Editor, Matanglawin || Art and Historical Places in Malolos
|-
|[[user:Rhien|Rhien Adriano]] || Lugam || rhienadriano [at] gmail {dot} com ||Editor, Sining || Art and Culture in Malolos
|-
|[[user:Chloe Bautista|Chloe Bautista]] || Mojon || bautistachloe552 [at] gmail {dot} com ||Editor, Aklat at Babasahin || Culture and History of Malolos and Philippine Literature
|-
|[[user:Fredjhemae|Fredjhemae Atencio]] || Guiguinto || fredjhemae.atencio [at] gmail {dot} com ||Head, IT ||
|-
|[[user:Sammerry Mapa|Sammerry Mapa]] || San Pablo || sammerrysaimapa [at] gmail {dot} com ||Editor, Wiki Marcelo || Arts,culture and historical places
|-
|[[user:Marvhie|Marvhie Binwag]] || Plaridel || abiecastillo97 [at] gmail {dot} com ||Editor, Institusyon || Organizations and Movements
|-
|[[user:Rence|Rence Rozaldes]] || Atlag || rencemikaela.rozaldes [at] gmail {dot} com ||Editor, Wika at Salita || Language and dialects
|-
|[[user:Angelicai|Angelica Cañete]] || Taal || angelicanete07 [at] gmail {dot} com ||Editor, Tao || Biographies of Significant and Historical Maloleños
|-
|[[user:Jilianne Panganiban|Jilianne Panganiban]] || Mabolo || jiliannereyespanganiban [at] gmail {dot} com ||Editor, Kaluto || Food and History
|-
|[[user:Elizia|Elizia Terante]] || Bangkal || mikaelaterante20 [at] gmail {dot} com ||Copy Editor, Wiki Marcelo || School History and Delpilarian Lives
|-
|[[user:Kim|Kim Balagtas]] || Cofradia|| balagtaskimcarla [at] gmail {dot} com ||Editor, Istruktura || Historical structures in Malolos
|-
|[[user:Japhet Leou Sibangan|Japhet Leou Sibangan]] || Panasahan|| jhapetleousibangan [at] gmail {dot} com ||Copy Editor, Pook || History and Culture of Malolos' Barrios
|-
|[[user:Cesca|Francesca Marie B. Cajurao]] || Plaridel|| francescamarie1228 [at] gmail {dot} com ||Copy Editor, Sining || The origin of the Arts in Malolos
|-
|[[user:Reese|Reese Ryane V. Estrella]] || Caniogan|| rrestrella078 [at] gmail {dot} com ||Co-Editor-In-Chief || History, Culture, Important Events in Malolos, Public Figures and Contributions in Malolos
|-
|[[user:Shyllie|Shyllie Jude L. de Dios]] || Guiguinto|| dediosshylliejude [at] gmail {dot} com ||Copy Editor, Tao || Biographies of Significant and Historical Maloleños
|-
|[[user:Danielle Karl|Danielle Karl E. Laureta]] || Sta. Isabel|| daniellekarllaureta [at] gmail {dot} com ||Copy Editor, Institusyon || Organizations and Movements
|-
|[[user:Lyra|Lyra Mae C. Quinto]] || Panasahan|| lm8shn [at] gmail {dot} com ||Copy Editor, Istruktura|| Historical Structures of Malolos
|-
|[[user:Angel|Angel Mae E. Purisima]] || Guiguinto|| angelmae.amisirup [at] gmail {dot} com ||Copy Editor, Kwentong Bayan||
|-
|[[user:Aliah Nolasco|Aliah Cassandra N. Nolasco]] || Agro || nolascoiah [at] gmail {dot} com ||Copy Editor, Wika't Salita || Literature
|-
|[[user:Raphae|Raphae Laniog ]] || Malolos || laniog [at] gmail {dot} com ||Editor, Kwentong Bayan || Mga Kwentong nagmula sa Malolos, Philippine Literature, Malolos History
|-
|[[user:Jhade|Angela Jhade C. Lopez]] || Catmon|| jhadecalano [at] gmail {dot} com ||Editor, Pook || History and Culture of Malolos' Barrios
|} see: [https://maloloscityvirtuallibrary.com/wikimalolos/index.php/Editorial_Notes Editorial Notes]

== The Categories==

1. <strong>[https://maloloscityvirtuallibrary.com/wikimalolos/index.php/Wiki_Malolos:_Matanglawin Matanglawin Photographers and Illustrators]</strong>

= Volunteer Opportunities =

There are many ways you could help!

; Publicity
:* Follow Wiki Malolos social media pages
:* Share Wiki Malolos website and socmed content
:* Be a socmed admin
:* Spread the word

;Content creation
:* Sign up and contribute articles
:* Edit and improve existing content
:* Join non-article jobs like digitization and media creation (photos, videos, and graphics)

;Development
:*Join the editorial team as wiki website interface admin
:*Patrol wiki website for possible spamming and attacks

;Moderation
:*Be an editor or copy editor who moderates and edits content

;Promotion
:*Organize Wiki-thons and other activities to promote Wiki Malolos

; Develop partnerships
:*Build linkages for wiki content through institutional and individual endowments
:*Seek no strings attached funding (to maintain editorial independence)

Namayan

2023-11-16T07:39:19Z

Jhade F:

Namayan Article by [[Jhade]]

==<h3>Historical and Cultural Life</h3>==
Ang Namayan ay isa sa mga baryo na napapaligiran ng tubig na ang layo mula sa bayan ng Malolos ay nasa pito o walong kilometro kung sakaling may daan patungo dito. Ang kasalukuyang opisyal na pangalan ng baryo ay Namayan at hindi Lamayan

Ang orihinal na mga pamilya na nagsimula noong 1011 ay eksaktong anim na pamilya. Noong mga unang araw ng pananakop ng mga Espanyol sa Pilipinas, may humigit-kumulang dalawampu't limang pamilya ang naninirahan

* Mariano
* Sulit
* Juan Conniete
* Patricio
* Natividad
* Juan Domingo
* Pedro Cabigao
* Alejandro Adriano
* Eusebio Matito
* Angel Natividad
* Emillio Adriano
* Caleon Alvaro
* Narcos Javier

Ang Namayan ay may ilang sitio na nasa ilalim niya, lalo na ang Kaliligawan at isang maliit na bahagi sa hilagang dalisdis-malapit sa Masile.

==<h3>Spanish Occupation</h3>==
Noong unang bahagi ng pananakop ng mga Espanyol ay may ilan sa mga katutubo na sumama sa rebolusyon laban sa Espanya. May mga mahahalagang tauhan sina Juan Ramos, Esteban Matito, Bonifacio Ramos, at Miguel.

==<h3>American Occupation</h3>==
Nang dumating ang mga Amerikano sa mga isla ay sumuko ang mga insurrecto na ito at sa gayon ay walang nasawi dito.

==<h3>Japanese Occupation</h3>==
Sa huling digmaan sa Japan tatlong katutubo ang napatay
sa Manila Bay habang sila ay nangingisda. Sila Lorenzo
at Emilio Matito kasama ang isa sa mga katutubo na naninirahan sa Kaliligawan.

Naipakita ng mga beterano ng Fil-Spanish War ang kanilang tapang at katapangan sa isa sa mga engkwentro na naganap sa Binakod at Kakarong ayon sa pagkakabanggit noong 1897. Ang ilan sa mga lalaking iyon ay nabubuhay pa sa kasalukuyan.

==<h3>Politics</h3>==
Ang halalan ay ginawa sa pamamagitan ng pagbunot ng palabunutan sa pagpili ng mga baryo lieutenant. Kadalasan ang mga taong itinalaga sa ganoong posisyon ay walang anumang mga kwalipikasyong pang-edukasyon. Sila lang ang marunong sumulat ng kanilang mga pangalan

==<h3>Education</h3>==
Karamihan sa mga tao ay hindi alam kung paano magbasa at magsulat dahil kulang sila sa paraan upang puntahan bayan upang mag-aral.

==<h3>Economics</h3>==
Ang mga tao ay nakikibahagi sa pangingisda
industriya noon pa man bilang kanilang mga tubig sa loob at bukas
nagbigay sa kanila ng magagandang uri ng isda. ilan
mga paraan ng paghuli ay matatagpuan dito dating bilang ng pinakamahalagang komersyal na isda na kanilang hinuhuli
ay bangus, lapu-lapo, apahap, kanduli, banak at marami
iba pang maliliit na uri.

==<h3>Religion</h3>==
Ang unang katutubo ay nagpahayag ng Romano relihiyong Katoliko hanggang sa kasalukuyan. Naniniwala sila sa pagkakaroon ng isang kataas-taasang nilalang na tinatawag na "Bathala" .Ito nanatili bilang katutubong salin ng DIYOS (Diyos). Bathala nakatira sa langit na tinatawag nilang “langit”

Mga tao naniniwala na siya ang Diyos na lumikha (Bathalamg Maykapal) ibig sabihin, nilikha niya ang lahat. Makapangyarihan din siya at lahat matalino. Wala siyang simula at walang katapusan. Ang relihiyon ay kasama rin sa mga dakilang paniniwala ang pagsamba sa mga espiritu at mga ninuno. Sa kanila mayroong dalawang uri ng espiritu; ang mabuti ang tawag sa "Anito" at ang masama na tinatawag nila “Manggalo”.

Ang mga unang naninirahan ay naniniwala din sa ang pagkakaroon ng buhay o animo sa bawat bagay ng kalikasan tulad ng mga bundok, burol, ilog, lawa, puno, buwaya, bangin, batis, ibon at sapa. Sa mga bagay na ito sila nag-alay ng mga sakripisyo at inalagaan nila na walang sinumang "babastos" sakanila

==<h3>Traditions and Customs</h3>==
Ang mga ugnayan ng pamilya ay mahusay na tinukoy. Kinilala ng mga bata ang kanilang mga obligasyon at tungkulin sa kanilang mga magulang. Ang mga magulang sa kabilang banda ay lubos na nag-aalaga sa kanilang mga anak mula sa pagsilang hanggang sa paglaki.

Ang ama ay namuno sa buong sambahayan na parang isang tunay na patriyarka. Bilang kapalit sa paglilingkod ng mga magulang sa mga anak, isang daan at isang bagay ang ginawa ng huli para sa una. Ang paggalang sa mga magulang at nakatatanda ay binigyang-diin at ay batas na hindi dapat labagin.

Kahit na pagkatapos ng mga anak na lalaki at ang mga anak na babae ay nagpakasal, ang kanilang mga obligasyon ay napupunta sa kanila hindi nawawala ang mga magulang. Ito ay isang kalapastanganan kahit na binibigkas ang mga pangalan ng kanilang mga magulang. Nagbigay sila sa kanilang mga magulang ganap na pagsunod.

==<h3>Customs (Practices In Domestic and Social Life)</h3>==

'''Marriage'''- Ito ay karaniwang ang pagsasanay sa mga mga tao na magpakasal sa loob ng kanilang hanay, bagaman tulad ng mayroon tayo na intimated sa ibang lugar may mga kaso ng kasal sa pagitan ng mga tao ng iba't ibang uri. Ang kasal ay iba-iba ang mga uri ng paggunita depende sa uring panlipunang kasangkot. Nakaugalian na natin na nagbibigay tayo ng mga party kahit tayo ginugol ang aming huling sentimo. Sa katunayan, hindi ito bihirang kaso maghanap ng mga pamilya hindi lamang sa lokalidad na ito na nanghihiram ng pera o pagsangla ng ilan sa kanilang ari-arian, para lang magawa nila magbigay ng mga mamahaling party para sa kasal, babtism , ng kanilang mga anak na lalaki at babae o para sa marangyang libangan ng kanilang mga bisita lalo na sa kanilang mga pista sa baryo, ang “tapusan” at iba pa .

==<h3>Myths, Legends Beliefs, Interpretations, Superstitions</h3>==

Ang mga naunang naninirahan pati na rin ang mga kasalukuyang tao ng baryo ay naniniwala sa mga alamat, pabula, kwentong-bayan, beliefs, omens at pamahiin. Alam din nila ang pinagmulan gin ng mundo , ang pagkahulog at pagtubos ng mga tao, ang pinagmulan ng uri ng lipunan at marami pang ibang tema. sila naniniwala sa walang hanggang pag-iral ng langit at lupa, Nanindigan na ang isang ibon ay tumutusok sa tambo at sinira ito sa dalawa at saan nanggaling ang silalak (lalaki) at sibabay (babae), ang Adan at Eba ng ating mga tao

==<h3>Witchcrafts</h3>==
Ang mga kakaibang auguries at mga pamahiin nauugnay sa kanilang relihiyon. Naniniwala sila na kapag ang binasag ng uwak ang katahimikan ng gabi sa sigaw nitong '''“uac” , “uac” ,''' ilang masamang kapalaran ang mangyayari. Mga ahas, pusa, o ang mga unggoy ay “bwisit” (malas) kapag dinala mga bangka. Ang mga panaginip ay palaging binibigyang kahulugan sa kabaligtaran.

Kung hinihimas ng pusa ang mukha nito gamit ang mga kuko nito o kapag nasa bahay Ang butiki ay gumagawa ng tunog malapit sa pinto o hagdanan ng ilang vi- darating ang mga sitor.

Nangangarap na isang ngipin o ilang ngipin kung saan inalis ay nangangahulugan na malapit sa mga kamag-anak ay mamamatay. sila naniniwala din sa pagkakaroon ng aswang , kulam, tianak, tigbalang, at iba pang umano'y nilalang. Ang “aswang” na ang pinakanakakatakot sa mga nilalang na ito ay ayon sa sila ay sumalubong sa isang tao na dahil sa karamdaman o karamdaman bilang- nagsama ng iba pang anyo tulad ng aso, baboy, kabayo o cara- bao nang gumala siya sa gabi sa paghahanap ng dasal, parti- mga taong may sakit o mga buntis na ina.

Ang '''kulam''' na napakapopular ay maaaring sa pamamagitan lamang ng mga salita o isang kakaibang seremonya sa kanyang biktima, ang mga pinsala sa anyo ng pamamaga ng tiyan, kanser at iba pang uri sakit.

==<h3>Burial</h3>==
Isinasagawa sa mga taga-baryo ang paglilinis ng fumigate gamit ang mga pabango at bihisan nang elegante ang mga namatay na tao. Ang pagluluksa bago ang libing ay binubuo ng mga miyembro ng pamilya. Sa panahon ng pagluluksa, ang pagsusuot ng matikas na damit ay ipinagbabawal Ang itim na damit ay tanda ng pagluluksa sa mga tao.

==<h3>Music, Dances, and Songs</h3>==
Ang katutubong musika, sayaw at kanta kung saan ang kasalukuyang mga katutubo ay sikat nang dumating ang mga Espanyol. Mayroon silang hindi bababa sa dalawampung uri ng mga kanta na ang pinakamahalaga ay ang "'''kundiman'''", ang “'''kumintang'''” at ang “Balitao” hinggil sa ang mga instrumentong pangmusika na kanilang ginagamit ay mayroon silang "bansic" (flute), ang “bigwela” (gitara), ang “'''tugo'''” (drum), at ang “'''bolang - bolang'''” (xylophone).

==<h3>Literature</h3>==
Ang mga unang katutubo ay hindi lamang nagtataglay ng mga nakasulat na literatura, ngunit ang oral na literatura ay tiyak na mayroon silang panitikan na binubuo ng mga awit, salawikain, kasabihan, duplod, atbp. Ang mga manipestasyon nito sa taludtod ay binubuo ng mga kasabihan '''(sabi)''' mga salawikain '''(sawikain)''', mga awiting kasal '''(awit)''' at iba pa. of the kind, ang pagkakaiba lamang ay sa Musika at isang uri ng parsa na kumakatawan sa mga tumutuligsa sa mga lokal na kaugalian '''(duplong karagatan)''' kn mga bugtong o bugtong na gumanap ng malaking papel at epikong dithyrambic tales o (kundiman, kumintang, at iba pa). Ang mga kuwentong ito ay makukumbinsi na mga patunay ng yaman ng pre-Kastila panitikan sa mga anyong pasalita. Grabe ang pagkawala nito dahil sa katotohanang ang panitikang ito ay naisulat sa mahina materyales at ang pagtatangi ng mga kolonisador lalo na ang mga misyonero.

==<h3>Native Calendar</h3>==
Karaniwang ginagamit ang '''Lunar Calendar''' at ang pitong mga pangalan ng araw sa isang linggo.

* January( Enero)
* February (Febrero)
* March ( Marso)
* April (Abril)
* May (Mayo)
* June (Hunyo)
* July (Hulyo)
* August (Agosto)
* September (Setiembre)
* October (Octubre),
* November (Noviembre)
* December (Diciembre)

Hinati rin nila ang buwan sa linggo at ang linggo sa araw;
* Monday ( Lunes)
* Tuesday (Martes)
* Wednesday (Miercoles)
* Thursday (Jueves)
* Friday (Viernes)
* Saturday (Sabado)
* Sunday (Domingo)

==<h3>Climate</h3>==
Dito sa bahaging ito ng bansa o sa ibang lugar sa Sa Pilipinas mayroon tayong banayad na klimang tropikal. Mayroon itong dalawa markadong panahon: ang tuyo at basa. Ang tag-araw na gene- magsisimula ang rally sa Marso at magtatapos sa Hunyo, habang ang basang dagat- sinasaklaw ng anak ang iba pang buwan ng taon. Sa panahon ng basa malakas ang ulan sa panahon. Ang pinaka-kagiliw-giliw na panahon ng ang taon ay ang mga buwan kung Nobyembre, Disyembre, Enero at Pebrero dahil sa malamig at nakapagpapalakas na hangin sa gabi at dahil sa kaaya-ayang maaraw na araw.

==<h3>Proverbs and Sayings</h3>==
* Just like the mullet, silvery outside but muddy inside.
* The liar is the brother of the thief.
* To a man of honor his word is sacred.
* You may mince your flesh and bones and even your
hair, still your stuff suffering cannot compensate your parents
sacrifices for you.
* Pleasant comradeship gives more contentment than
money does.

==<h3>Sayings</h3>==
* Mali ang magpalaki ng bata sa katamaran at kadalian, para sa pagiging sanay sa kagalakan sa paglipas ng panahon kapag lumaki hindi kaligayahan ang nakikita niya.

* Dahil ang mundong ito ay lambak ng mga luha, puso ng mga lalaki kailangan ng pagpapalakas sa tama. Kung dati ay saya, lakas nawawala. Pagkatapos kalungkutan matalim kalungkutan kung ano ang dapat labanan.

==<h3>Puzzles and Riddles</h3>==
Sa araw-araw na pag-uusap ang mga pagtitipon sa mga ang mga tao, palaisipan at palaisipan ay naging isang pinagmulan mga libangan ng kanilang isipan upang makapagpahinga pagkatapos ng mga linggo magpakahirap sa dagat. Kadalasan ang mga matatanda ay nagpapasaya ang mga kabataan sa mga barber shop at sa kasalukuyan sa bagong itinayong Reading Center. Lalo na kapag bakasyon Linggo pagkatapos ng High mass karamihan ng mga lalaki ay nagtipon doon para sa pagpapahinga pagkatapos ng tuluy-tuloy na trabaho sa dagat. Ang ilan sa mga pinakasikat na palaisipan at bugtong ay:

* There are six birds in a tree. two of them flew away. How many are left in the tree?
* When it is young it points to the sky, when it is old it bends its head. What is it?
* I am more brave in two than when it is one. What is it?

==<h3>Riddles</h3>==
* A riddle, a riddle, a hole in the middle.
* I raises the curtain and eat the captain.
* I pulled the vines, the monkey dance.

==<h3>References</h3>==
''Political and Cultural Life of the Philippines by Eufronio Alip.
''From interviews made by: Mr. Godofredo R. Fernando''

==<h3>External Links</h3>==
https://nlpdl.nlp.gov.ph/HD01/p10/m10/b22/bs/datejpg.htm

[[Category:Pook]]
[[Category:Index]]

Namayan

2023-11-16T07:33:01Z

Jhade F:

Namayan Article by [[Jhade]]

==<h3>Historical and Cultural Life</h3>==
Ang Namayan ay isa sa mga baryo na napapaligiran ng tubig na ang layo mula sa bayan ng Malolos ay nasa pito o walong kilometro kung sakaling may daan patungo dito. Ang kasalukuyang opisyal na pangalan ng baryo ay Namayan at hindi Lamayan

Ang orihinal na mga pamilya na nagsimula noong 1011 ay eksaktong anim na pamilya. Noong mga unang araw ng pananakop ng mga Espanyol sa Pilipinas, may humigit-kumulang dalawampu't limang pamilya ang naninirahan

* Mariano
* Sulit
* Juan Conniete
* Patricio
* Natividad
* Juan Domingo
* Pedro Cabigao
* Alejandro Adriano
* Eusebio Matito
* Angel Natividad
* Emillio Adriano
* Caleon Alvaro
* Narcos Javier

Ang Namayan ay may ilang sitio na nasa ilalim niya, lalo na ang Kaliligawan at isang maliit na bahagi sa hilagang dalisdis-malapit sa Masile.

==<h3>Spanish Occupation</h3>==
Noong unang bahagi ng pananakop ng mga Espanyol ay may ilan sa mga katutubo na sumama sa rebolusyon laban sa Espanya. May mga mahahalagang tauhan sina Juan Ramos, Esteban Matito, Bonifacio Ramos, at Miguel.

==<h3>American Occupation</h3>==
Nang dumating ang mga Amerikano sa mga isla ay sumuko ang mga insurrecto na ito at sa gayon ay walang nasawi dito.

==<h3>Japanese Occupation</h3>==
Sa huling digmaan sa Japan tatlong katutubo ang napatay
sa Manila Bay habang sila ay nangingisda. Sila Lorenzo
at Emilio Matito kasama ang isa sa mga katutubo na naninirahan sa Kaliligawan.

Naipakita ng mga beterano ng Fil-Spanish War ang kanilang tapang at katapangan sa isa sa mga engkwentro na naganap sa Binakod at Kakarong ayon sa pagkakabanggit noong 1897. Ang ilan sa mga lalaking iyon ay nabubuhay pa sa kasalukuyan.

==<h3>Politics</h3>==
Ang halalan ay ginawa sa pamamagitan ng pagbunot ng palabunutan sa pagpili ng mga baryo lieutenant. Kadalasan ang mga taong itinalaga sa ganoong posisyon ay walang anumang mga kwalipikasyong pang-edukasyon. Sila lang ang marunong sumulat ng kanilang mga pangalan

==<h3>Education</h3>==
Karamihan sa mga tao ay hindi alam kung paano magbasa at magsulat dahil kulang sila sa paraan upang puntahan bayan upang mag-aral.

==<h3>Economics</h3>==
Ang mga tao ay nakikibahagi sa pangingisda
industriya noon pa man bilang kanilang mga tubig sa loob at bukas
nagbigay sa kanila ng magagandang uri ng isda. ilan
mga paraan ng paghuli ay matatagpuan dito dating bilang ng pinakamahalagang komersyal na isda na kanilang hinuhuli
ay bangus, lapu-lapo, apahap, kanduli, banak at marami
iba pang maliliit na uri.

==<h3>Religion</h3>==
Ang unang katutubo ay nagpahayag ng Romano relihiyong Katoliko hanggang sa kasalukuyan. Naniniwala sila sa pagkakaroon ng isang kataas-taasang nilalang na tinatawag na "Bathala" .Ito nanatili bilang katutubong salin ng DIYOS (Diyos). Bathala nakatira sa langit na tinatawag nilang “langit”

Mga tao naniniwala na siya ang Diyos na lumikha (Bathalamg Maykapal) ibig sabihin, nilikha niya ang lahat. Makapangyarihan din siya at lahat matalino. Wala siyang simula at walang katapusan. Ang relihiyon ay kasama rin sa mga dakilang paniniwala ang pagsamba sa mga espiritu at mga ninuno. Sa kanila mayroong dalawang uri ng espiritu; ang mabuti ang tawag sa "Anito" at ang masama na tinatawag nila “Manggalo”.

Ang mga unang naninirahan ay naniniwala din sa ang pagkakaroon ng buhay o animo sa bawat bagay ng kalikasan tulad ng mga bundok, burol, ilog, lawa, puno, buwaya, bangin, batis, ibon at sapa. Sa mga bagay na ito sila nag-alay ng mga sakripisyo at inalagaan nila na walang sinumang "babastos" sakanila

==<h3>Traditions and Customs</h3>==
Ang mga ugnayan ng pamilya ay mahusay na tinukoy. Kinilala ng mga bata ang kanilang mga obligasyon at tungkulin sa kanilang mga magulang. Ang mga magulang sa kabilang banda ay lubos na nag-aalaga sa kanilang mga anak mula sa pagsilang hanggang sa paglaki.

Ang ama ay namuno sa buong sambahayan na parang isang tunay na patriyarka. Bilang kapalit sa paglilingkod ng mga magulang sa mga anak, isang daan at isang bagay ang ginawa ng huli para sa una. Ang paggalang sa mga magulang at nakatatanda ay binigyang-diin at ay batas na hindi dapat labagin.

Kahit na pagkatapos ng mga anak na lalaki at ang mga anak na babae ay nagpakasal, ang kanilang mga obligasyon ay napupunta sa kanila hindi nawawala ang mga magulang. Ito ay isang kalapastanganan kahit na binibigkas ang mga pangalan ng kanilang mga magulang. Nagbigay sila sa kanilang mga magulang ganap na pagsunod.

==<h3>Customs (Practices In Domestic and Social Life)</h3>==

'''Marriage'''- Ito ay karaniwang ang pagsasanay sa mga mga tao na magpakasal sa loob ng kanilang hanay, bagaman tulad ng mayroon tayo na intimated sa ibang lugar may mga kaso ng kasal sa pagitan ng mga tao ng iba't ibang uri. Ang kasal ay iba-iba ang mga uri ng paggunita depende sa uring panlipunang kasangkot. Nakaugalian na natin na nagbibigay tayo ng mga party kahit tayo ginugol ang aming huling sentimo. Sa katunayan, hindi ito bihirang kaso maghanap ng mga pamilya hindi lamang sa lokalidad na ito na nanghihiram ng pera o pagsangla ng ilan sa kanilang ari-arian, para lang magawa nila magbigay ng mga mamahaling party para sa kasal, babtism , ng kanilang mga anak na lalaki at babae o para sa marangyang libangan ng kanilang mga bisita lalo na sa kanilang mga pista sa baryo, ang “tapusan” at iba pa .

==<h3>Myths, Legends Beliefs, Interpretations, Superstitions</h3>==

Ang mga naunang naninirahan pati na rin ang mga kasalukuyang tao ng baryo ay naniniwala sa mga alamat, pabula, kwentong-bayan, beliefs, omens at pamahiin. Alam din nila ang pinagmulan gin ng mundo , ang pagkahulog at pagtubos ng mga tao, ang pinagmulan ng uri ng lipunan at marami pang ibang tema. sila naniniwala sa walang hanggang pag-iral ng langit at lupa, Nanindigan na ang isang ibon ay tumutusok sa tambo at sinira ito sa dalawa at saan nanggaling ang silalak (lalaki) at sibabay (babae), ang Adan at Eba ng ating mga tao

==<h3>Witchcrafts</h3>==
Ang mga kakaibang auguries at mga pamahiin nauugnay sa kanilang relihiyon. Naniniwala sila na kapag ang binasag ng uwak ang katahimikan ng gabi sa sigaw nitong '''“uac” , “uac” ,''' ilang masamang kapalaran ang mangyayari. Mga ahas, pusa, o ang mga unggoy ay “bwisit” (malas) kapag dinala mga bangka. Ang mga panaginip ay palaging binibigyang kahulugan sa kabaligtaran.

Kung hinihimas ng pusa ang mukha nito gamit ang mga kuko nito o kapag nasa bahay Ang butiki ay gumagawa ng tunog malapit sa pinto o hagdanan ng ilang vi- darating ang mga sitor.

Nangangarap na isang ngipin o ilang ngipin kung saan inalis ay nangangahulugan na malapit sa mga kamag-anak ay mamamatay. sila naniniwala din sa pagkakaroon ng aswang , kulam, tianak, tigbalang, at iba pang umano'y nilalang. Ang “aswang” na ang pinakanakakatakot sa mga nilalang na ito ay ayon sa sila ay sumalubong sa isang tao na dahil sa karamdaman o karamdaman bilang- nagsama ng iba pang anyo tulad ng aso, baboy, kabayo o cara- bao nang gumala siya sa gabi sa paghahanap ng dasal, parti- mga taong may sakit o mga buntis na ina.

Ang '''kulam''' na napakapopular ay maaaring sa pamamagitan lamang ng mga salita o isang kakaibang seremonya sa kanyang biktima, ang mga pinsala sa anyo ng pamamaga ng tiyan, kanser at iba pang uri sakit.

==<h3>Burial</h3>==
Isinasagawa sa mga taga-baryo ang paglilinis ng fumigate gamit ang mga pabango at bihisan nang elegante ang mga namatay na tao. Ang pagluluksa bago ang libing ay binubuo ng mga miyembro ng pamilya. Sa panahon ng pagluluksa, ang pagsusuot ng matikas na damit ay ipinagbabawal Ang itim na damit ay tanda ng pagluluksa sa mga tao.

==<h3>Music, Dances, and Songs</h3>==
Ang katutubong musika, sayaw at kanta kung saan ang kasalukuyang mga katutubo ay sikat nang dumating ang mga Espanyol. Mayroon silang hindi bababa sa dalawampung uri ng mga kanta na ang pinakamahalaga ay ang "'''kundiman'''", ang “'''kumintang'''” at ang “Balitao” hinggil sa ang mga instrumentong pangmusika na kanilang ginagamit ay mayroon silang "bansic" (flute), ang “bigwela” (gitara), ang “'''tugo'''” (drum), at ang “'''bolang - bolang'''” (xylophone).

==<h3>Literature</h3>==
Ang mga unang katutubo ay hindi lamang nagtataglay ng mga nakasulat na literatura, ngunit ang oral na literatura ay tiyak na mayroon silang panitikan na binubuo ng mga awit, salawikain, kasabihan, duplod, atbp. Ang mga manipestasyon nito sa taludtod ay binubuo ng mga kasabihan '''(sabi)''' mga salawikain '''(sawikain)''', mga awiting kasal '''(awit)''' at iba pa. of the kind, ang pagkakaiba lamang ay sa Musika at isang uri ng parsa na kumakatawan sa mga tumutuligsa sa mga lokal na kaugalian '''(duplong karagatan)''' kn mga bugtong o bugtong na gumanap ng malaking papel at epikong dithyrambic tales o (kundiman, kumintang, at iba pa). Ang mga kuwentong ito ay makukumbinsi na mga patunay ng yaman ng pre-Kastila panitikan sa mga anyong pasalita. Grabe ang pagkawala nito dahil sa katotohanang ang panitikang ito ay naisulat sa mahina materyales at ang pagtatangi ng mga kolonisador lalo na ang mga misyonero.

==<h3>Native Calendar</h3>==
Karaniwang ginagamit ang '''Lunar Calendar''' at ang pitong mga pangalan ng araw sa isang linggo.

* January( Enero)
* February (Febrero)
* March ( Marso)
* April (Abril)
* May (Mayo)
* June (Hunyo)
* July (Hulyo)
* August (Agosto)
* September (Setiembre)
* October (Octubre),
* November (Noviembre)
* December (Diciembre)

Hinati rin nila ang buwan sa linggo at ang linggo sa araw;
* Monday ( Lunes)
* Tuesday (Martes)
* Wednesday (Miercoles)
* Thursday (Jueves)
* Friday (Viernes)
* Saturday (Sabado)
* Sunday (Domingo)

==<h3>Climate</h3>==
Dito sa bahaging ito ng bansa o sa ibang lugar sa Sa Pilipinas mayroon tayong banayad na klimang tropikal. Mayroon itong dalawa markadong panahon: ang tuyo at basa. Ang tag-araw na gene- magsisimula ang rally sa Marso at magtatapos sa Hunyo, habang ang basang dagat- sinasaklaw ng anak ang iba pang buwan ng taon. Sa panahon ng basa malakas ang ulan sa panahon. Ang pinaka-kagiliw-giliw na panahon ng ang taon ay ang mga buwan kung Nobyembre, Disyembre, Enero at Pebrero dahil sa malamig at nakapagpapalakas na hangin sa gabi at dahil sa kaaya-ayang maaraw na araw.

==<h3>Proverbs and Sayings</h3>==
* Just like the mullet, silvery outside but muddy inside.
* The liar is the brother of the thief.
* To a man of honor his word is sacred.
* You may mince your flesh and bones and even your
hair, still your stuff suffering cannot compensate your parents
sacrifices for you.
* Pleasant comradeship gives more contentment than
money does.

==<h3>Sayings</h3>==
* Mali ang magpalaki ng bata sa katamaran at kadalian, para sa pagiging sanay sa kagalakan sa paglipas ng panahon kapag lumaki hindi kaligayahan ang nakikita niya.

* Dahil ang mundong ito ay lambak ng mga luha, puso ng mga lalaki kailangan ng pagpapalakas sa tama. Kung dati ay saya, lakas nawawala. Pagkatapos kalungkutan matalim kalungkutan kung ano ang dapat labanan.

==<h3>Puzzles and Riddles</h3>==
Sa araw-araw na pag-uusap ang mga pagtitipon sa mga ang mga tao, palaisipan at palaisipan ay naging isang pinagmulan mga libangan ng kanilang isipan upang makapagpahinga pagkatapos ng mga linggo magpakahirap sa dagat. Kadalasan ang mga matatanda ay nagpapasaya ang mga kabataan sa mga barber shop at sa kasalukuyan sa bagong itinayong Reading Center. Lalo na kapag bakasyon Linggo pagkatapos ng High mass karamihan ng mga lalaki ay nagtipon doon para sa pagpapahinga pagkatapos ng tuluy-tuloy na trabaho sa dagat. Ang ilan sa mga pinakasikat na palaisipan at bugtong ay:

* There are six birds in a tree. two of them flew away. How many are left in the tree?
* When it is young it points to the sky, when it is old it bends its head. What is it?
* I am more brave in two than when it is one. What is it?

==<h3>Riddles</h3>==
* A riddle, a riddle, a hole in the middle.
* I raises the curtain and eat the captain.
* I pulled the vines, the monkey dance.

==<h3>References</h3>==
''Political and Cultural Life of the Philippines by Eufronio Alip.
From interviews made by: Mr. Godofredo R. Fernando''

==<h3>External Links</h3>==
https://nlpdl.nlp.gov.ph/HD01/p10/m10/b22/bs/datejpg.htm

[[Category:Pook]]
[[Category:Index]]

Mabolo

2023-11-16T02:49:23Z

Jhade F:

== '''Kasaysayan''' ==

Mabolo ang opisyal na pangalan ng barangay, hango sa isang puno ng prutas na may kaparehong pangalan na lumago nang sagana sa panahon ng pagkakatatag ng baryo at kung saan ito dumarami hanggang ngayon. Tinatawag din itong barrio San Francisco, ang pangalan ng patron nito.

Walang nakakaalala sa eksaktong petsa ng pagkakatatag ng baryo. Tinatayang 110 taon bago ang pananakop ng mga Amerikano batay sa katotohanan na ang riles ng tren na dumadaan sa silangang bahagi nito ay itinayo 50 taon pagkatapos ng mga Aquino, Marcelino, Agustins, de la Cruzes, Dimagibas, Roques, Arcegas, Centeno, Carasig, San Juan at iba pa. Marami sa kanila ay naninirahan pa rin dito habang ang iba naman ay nandayuhan sa ibang bayan o probinsya noong panahon ng digmaang Espanyol-Amerikano.

==='''Mga Tinyente sa panahon ng Espanyol'''===

*G. Gregorio Cruz
*G. Alvaro Tamayo
*G. Nicetas Cruz
*G. Alejandro Estrella
*G. Vicente Marcelino
*G. Hilario Salvador
*G. Prudencio Ignacio
*G. Rafael Dimagiba

==='''Mga Tinyente sa panahon ng mga Amerikano'''===
*G. Rafael Dimagiba
*G. Francisco Dayao
*G. Fortunato de la Cruz
*G. Nicetas de la Cruz
*G.Cirilo Estrella
*G. Eulalio Roque
*G. Dolmacio Cabantug
*G. Martin de Jesus
*G. Jacinto Marcelino
*G. Tomas Abuel
*G. Arturo Centeno
*G. Martin Centeno

==='''Mahalagang Pangyayari'''===
Sa panahon ng pagtatayo ng mga baryo, ang sitio na tinatawag na Cofradia ay mataas ang populasyon dahil karamihan sa mga tao ay nakatuon sa pagtatanim ng tubo at mayroong 5 kabyawan sa mga lumang istilo. Sa utos ng mga Kastila, ilang thime noong 1996 ang nilapit ang kanilang mga bahay sa kaisa-isang kalye na dumadaan sa baryo mula hilaga hanggang timog.

Naging kanlungan rin ng mga rebeldeng nagtatago noon ang baryo upang maiwasang mahuli ng mga guwardiya sibil. Ang mga guho ng mga kabyawan ay ganap na nilinis ng mga tao sa mga unang araw ng pananakop ng mga Amerikano. Ang tanging gusaling bato sa baryo ay ang maliit na simbahan (visita) na nakatagal sa lahat ng digmaang nagdaan.

Noong Oktubre ng taong 1882, ang pinakamalakas na bagyo na nagwasak sa halos lahat ng bahay at puno ay dumaan sa baryo na ito. Napakalakas nito kaya ang maagang pananim na palay ay nahulog mula sa mga tangkay at ang mga butil ay natangay ng tubig. Sinundan ito ng pinakamalalang epidemya ng kolera na pumatay ng halos 70% ng mga naninirahan. May mga pamilya raw na tuluyang nawala dahil dito. Ilang taon pagkatapos ng pananakop ng mga Amerikano, sa taong 1906 upang maging eksakto, isa pang epidemya ng kolera ang sumiklab at isa pa ang tumama sa huling bahagi ng 1918 at unang bahagi ng 1919 na sinamahan ng mga epidemya ng trangkaso at bulutong kung saan maraming tao ang namatay. Noong Enero 5, 1945, pinatay ng mga Hapones sa pamamagitan ng walang habas na pamamaril ang ilang mapayapang sibilyan ng baryo na ito.

Walang masyadong impormasyon tungkol sa pagkawasak ng mga buhay sa panahon ng digmaang 1896-1900. Ito ay isang nakalulungkot na katotohanan, gayunpaman, na ang mga umalis sa kanilang mga tahanan dahil sa takot mula sa mga mananakop ay natagpuan ang kanilang mga bahay na ninakawan. Sa panahon ng digmaang Pasipiko (1941-1945) bukod sa pagkawala ng maraming buhay, ang mga tao ay dumanas ng takot at gutom ngunit ang kanilang pananampalataya sa relihiyon at mga demokratikong institusyon ay nanatiling hindi natitinag. Dahil sa hindi hindi nawasak ang baryo sa mga kaganapang iyon, ay naging normal ang pamumuhay noong kalagitnaan ng 1945 at may mga nabuksan ring mga paaralan.

== '''Mga gawi at Tradisyon''' ==
* Itinuturing ng mga taga-Barrio ang mga tradisyon at kaugalian bilang mga batas at sinusunod ito tulad ng ginawa ng kanilang mga ninuno. Ang mga babae sa paraang pampamilya ay hindi pinahihintulutang tumayo sa pintuan dahil baka magdusa sila sa panganganak.

* Ang mga walang lisensyang komadrona ay dumadalo sa kanila at ang mga manggagamot o nars ay tinatawag lamang kapag ang mga nagpapasuso ay may sakit at kadalasang nagdudulot ng kamatayan. Binibinyagan ang mga sanggol sa lalong madaling panahon pagkatapos ng kapanganakan sa takot na maaari silang mamatay tulad ng moros. Ang mga ninong o ninang ay pinipili at binibigyan ng abiso ng mga magulang ng mga sanggol sa pamamagitan ng personal na pagpunta sa magiging kumpadre o kasama na may makakain o maiinom at ang pagbibinyag ay gaganapin ayon sa kapasidad ng mga magulang ng mga sanggol.

* Ang panliligaw ay karaniwang nagsisimula sa murang edad sa pamamagitan ng pagtulong sa mga magulang ng babae sa lahat ng uri ng trabaho o sa pamamagitan ng pagbibigay ng isang bagay na karapat-dapat sa pagpapahalaga.

* Ang batang lalaki ay bumibisita sa babae isang beses o dalawang beses sa isang linggo, kadalasan tuwing Huwebes at Sabado. Tahimik siyang u-upo sa isang upuan o bangko at hindi magsasalita maliban kung tatanungin ng isang tao sa bahay. Mula sa kanyang silid ay lilitaw ang dalagang babae at mag-aalok sa binatang lalaki ng isang bungkos ng sigarilyo. Magsasabi ng isang "salamat" ang lalaki at kukuha ng isa at ang babae ay aalis nang walang salita.

* Ang isang lalaki ay maaaring makipag-usap sa babae sa pahintulot at bantay ng isang nakatatanda. Maaaring tumagal ng ilang taon ang panliligaw. Sa maraming mga kaso, ang mga mag-asawa ay kasal nang hindi nag-uusap sa isa't isa, ang kanilang mga magulang ay ang siyang nag-aasikaso sa mga kasunduan.

* Maraming mga taga-baryo ang nagnanais na mamatay sila sa isang sakit na magkakaroon ng mahabang pagkakakulong para malinisan nila ang kanilang budhi bago mamatay. Kapag ang isang pasyente ay may sakit at mahina na, ang isang mambabasa ay nananatili malapit sa kama at nagbabasa ng mga libro tungkol sa mga kaluluwa, purgatoryo, impiyerno, at langit.

* Sa sandaling mamatay ang pasyente, ang mambabasa ay kailangang umuwi kaagad pagkatapos ng kamatayan gaano man kalakas ang ulan, gaano kalayo ang bahay o gaano kadilim ang gabi.

* Ang paniniwala ay ang kaluluwa ng patay ay hindi aalis sa katawan maliban kung ang mambabasa ay aalis. Ang paglilibing ay karaniwang ginagawa isang araw pagkatapos ng kamatayan o mas kaunti ngunit hindi higit pa.

* Dinadala ang bangkay sa simbahan, binasbasan ito ng pari at dinala sa sementeryo para sa huling pagtatapon. Kung ang namatay ay isang ina na nag-iiwan ng isang sanggol na pinapasuso, kailangang dalhin ng isang tao ang sanggol at itawid sa libingan, kung hindi ito gagawin, bibisitahin ng kaluluwa ng namatay ang sanggol sa ikatlong gabi na maaaring ikamatay nito. Sa ikatlong gabi at ikasiyam na gabi, isang padasal ang gagawin para sa kaluluwa ng namatay.

* Isang pagdiriwang lamang sa isang taon ang ginaganap sa baryo na ito bilang parangal sa isang patron. Ang araw ng fiesta ay nagaganap sa ika-4 ng Oktubre, ngunit dahil sa masamang panahon - maulan - ang pagdiriwang ay ginagawa minsan sa Pebrero.

* Una sa lahat, maganda ang panahon sa buwang ito at pangalawa, ang mga magsasaka ay nag-aani palamang ng kanilang mga palay at nagiging madali ang koleksyon ng mga ito. Sa bisperas ng fiesta, ang mga banda ng musika ay umiikot sa baryo at pagkatapos ay nagdaraos ng konsiyerto sa bakuran ng maliit na simbahan hanggang hatinggabi. Sa susunod na araw, isang misa ang sinabi na mangyayari na sinusundan ng isang prusisyon sa gabi at isang palabas na tatagal hanggang madaling araw.

* Sa mga taga-baryo, ang parusa ay binubuo ng pambubugbog. Pinapahiga ng magulang ang kanyang anak sa sahig o bangko, nagsasabi ng mga payo at pinalo ang bata sa puwitan ng ilang beses. Kung ang bata ay umiyak ng malakas o aakto na parang tatayo nang hindi natapos ang pagrusa, ito ay uulitin hanggang sa siya ay kumilos ayon sa iniutos. Ang ilang mga magulang ay binubugbog ang kanilang mga anak sa anumang posisyon sa anumang bahagi ng katawan. Iyon ay itinuturing na isang malaking pagkakamali at kinondena ito ng lipunan.

* Walang alam ang mga tao sa baryo na ito tungkol sa mga alamat. Naniniwala sila na nilikha ng Diyos ang mundo at lahat ng bagay sa paraang nakasaad sa bibliya o pasyon at Kamatayan ni Kristo '''(Pasion y Muerte de Jesucristo)''' at nilikha ng Diyos ang unang lalaki at babae kung saan nagmula ang mga tao sa buong mundo.

Marami sa kanila ang naniniwala sa mga mangkukulam na tinatawag na bruha kung sakaling magkasakit ang miyembro ng isang pamilya. Ang mga resulta ay nag-iiba mula sa paggaling hanggang kamatayan.

* Ang mga pamahiin ay binubuo ng: '''(a)''' paniniwalang kung ang isang babae ay isa sa yugto ng panganganak walang sinuman ang dapat tumayo sa pintuan o ang sanggol ay hindi lalabas; '''(b)''' kung ang isang takip ng palayok (suklob) ay inilatag sa sahig, ikakalat ng mga pusa ang kanilang dumi sa sahig; '''(c)''' Kung ang isang pusa ay umupo sa kanyang hulihan na mga binti at suklayin ang mukha gamit ang isa sa apat na paa, ang mga bisita ay nagmumula sa kung saan at kung ang chupa ay itinapon laban sa pusa, ang mga darating na bisita ay magdadala ng isang bagay na kapaki-pakinabang para sa mga binibisita. Naniniwala rin sila na kung ang buwan sa panahon ng duyog ay lumabas sa umbra na dumadaan sa itaas o sa magkabilang gilid nito, ito ay nangangahulugan ng magandang ani ng palay; kung ito ay lumabas sa umbra na dumadaan sa ilalim na bahagi, ang kabaligtaran.

== '''Mga Laro at Libangan''' ==

* Sa mga may taya: paglalaro ng marble '''(supong kalumbitbit)''' at paglalaro ng barya '''(Tangga)'''.

* Sa mga walang taya: Paglalaro ng saranggola, luksong tinik, pico pico at lubigan.
==='''Pagtukoy ng Oras'''===
Nang walang orasan sa kanilang pag-aari, sinusukat ng mga tao ang oras sa pamamagitan ng pagtingin sa posisyon ng araw o sa pamamagitan ng pagsusuri sa anino ng puno, poste o sa pamamagitan ng pagsisindi ng sigarilyo. Sa gabi, ang oras ay nasusukat sa pamamagitan ng pagtingin sa posisyon ng mga bituin lalo na sa "Tatlong Maria" (3 Marys) isang grupo ng mga bituin na pinangalan kina Maria Magdalena, Maria Salome at Maria Veronica.

== '''Kwentong Bayan''' ==

Minsan may isang batang lalaki na nanonood ng palay na tinutuyo sa ilalim ng araw habang ang kanyang ina ay naghahanda ng pagkain sa kusina. Pumasok ang isang tandang at kumain ng palay. Hinabol at binato ito ng bata. Noong tanghali na, tinawag ng ina ang bata ngunit hindi ito sumasagot. Bumaba siya at hinanap ang bata sa kanilang sariling bakuran at ng mga kapitbahay ngunit hindi natagpuan ang bata. Naalarma at humingi ng tulong ang ina. Sumali naman ang iba sa paghahanap ngunit walang nangyari. Pagkatapos ay naghinala ang mga kapitbahay na ang bata ay nahulog sa ilalim ng isang orasyon ng masamang espiritu (tiyanak) kung saan marami ang mayroon sa lugar.

Kaya kumuha sila ng mga takuyan at lumang lata at binugbog ang mga ito habang naglalakad sila sa mga bakuran. Bandang alas-kwatro ng hapon, nadatnan nila ang bata sa loob ng kumpol ng mga puno ng kawayan at nakalabas lamang ito matapos putulin ang mga tinik ng kawayan.

Noong una ay parang wala sa sarli ang bata ngunit nang maglaon ay naisalaysay nito ang nangyari sa kanya sa maikling paraan:

Habang hinahabol ang tandang sa tuka ng bakuran ay nakilala niya ang isang batang lalaki na kilalang-kilala niya, at binanggit ang pangalan ng bata. Inanyayahan siya nitong mamalengke sa Malolos sa pangakong bibili ng tinapay at iba pang pagkain. Pumayag naman siya at umalis na sila. Sa palengke ay binigyan siya ng tinapay at kinain ito. May nakapansin sa grupo na may itinatago ang bata sa kanyang bulsa at tinanong ang bata kung ano iyon. Sinabi ng bata na iyon ay isa pang tinapay at kinuha ito sa kanyang bulsa. Parehong namangha ang bata at ang grupo nang makitang ang isang piraso ng lupa iyon, na kilala sa Tagalog bilang "Taing-Bulate".

=='''Kasalukuyan'''==

Ang Mabolo ay isang barangay sa lungsod ng Malolos, sa lalawigan
ng Bulacan. Ang populasyon nito ayon sa 2020 Census ay 6,281. Ito ay kumakatawan sa 2.40% ng kabuuang populasyon ng Malolos.

<h1> External Links </h1>
https://www.philatlas.com/luzon/r03/bulacan/malolos/mabolo.html
https://nlpdl.nlp.gov.ph/HD01/p10/m10/b17/bs/datejpg.htm

[[Category:Pook]]
[[Category:Index]]

Mojon

2023-11-16T02:35:05Z

Jhade F:

=='''Kasaysayan'''==
Bago pa man dumating ang mga Espanyol, naninirahan na rito ang mga Aytas at dayuhan mula sa tangway ng Malay. Ang panghihimasok ng mga Espanyol ay nakagambala sa pamumuhay ng mga naninirahan dito, na humantong sa paglipat ng nakararami sa mga bundok o malalayong lugar, ang ilan ay piniling hindi umalis at namuhay kasama ang mga Espanyol.

Pinangalanan ng mga Espanyol ang barangay ng “San Andres” na naging saksi sa paggawa ng kalsada, paaralan, at kapilya. Nagkaroon ng alitan ang mga taga-Barihan at Pinagbakahan. Ang San Andres na matatagpuan sa gitna ng mga nag-aaway na grupo ay naging linya ng demarkasyon na tinatawag ng mga Espanyol na Mojon, na ang ibig sabihin ay "hangganan". Kaya ang San Andres ay kilala na ngayon bilang Mojon.

==<h3>Panahon ng mga Espanyol</h3>==
Ang pamana ng panahon ng mga Espanyol ay nabubuhay sa tanawin ng Mojon, na may mga kalsadang nag-uugnay sa malalayong grupo gaya ng Barihan, Sumapa, Catmon, at Cabiawan. Ang pangunahing kalsada ay tinatawag na Hulo na humahantong sa luma at krudong gilingan ng asukal na nagsilbi noong 1880. Ang mga alingawngaw ng nakaraan ay nananatili sa lumang kalsada ng gilingan ng asukal, na ngayo’y malawak na palayan na isang pribadong pag-aari noon ni Don Antonio Bautista, na kilala bilang Cabiawan na hango sa salitang “cabiaw” na ang ibig-sabihin ay ''sugar mill'' o gilingan ng asukal, at ang Daang Ospital, na dating tinatawag na "Paikit." Gayunpaman nang gumana ang ospital ay naging tanyag na kilala bilang “Daan ng Ospital”.

Ang isa pang sitio ay ang "'''Pulong Constable'''", na pinangalanan dahil ang mga bahay na matatagpuan sa hilagang-silangan ng lugar ng ospital ay ang pag-aari ng mga pamilya ng Philippine Constabulary na nakatalaga sa Malolos. Nang lumaon ay pinalitan ang pangalan ng lugar, bagaman hindi opisyal, pabirong tawag ng mga lokal dito ay '''"Pulong Walang Dios”.'''

Nagmula ito sa katotohanan na walang madadaanan na mga relihiyosong prusisyon doon dahil sa kakulangan ng magandang kalsada sa lugar na dating palayan. Ang mga orihinal na pamilya ng baryo ay ang mga Bates, Caparases, Faustino, at Ventura, na nananatiling pundasyon ng pagkakakilanlan nito.

Sa panahon ng rehimeng Kastila, ang pinuno ng baryo na tinatawag na “cabeza” ay responsable para sa lahat ng buwis na ipinapataw sa kanyang baryo. Ang “cabeza” ay karaniwang isang maimpluwensya sa kanyang baryo o isang may kakayahang pinansyal na isulong mula sa kanyang bulsa ang buong buwis para sa kanyang lokalidad.

==<h3>Mga Nahirang na Cabezas</h3>==
* Vicente de Guzman
* Juan Faustino
* Gevacio Bate
* Raymundo Bate
* Engracio Suarez
* Jose Ventura

==<h3>Ekonomiya</h3>==
Noong unang panahon ng Espanyol, ang pera ay tinatawag na "meek". Ang mga sumusunod ay ang pagpapahalaga sa unang pera ng mga tao.
*Isang beles → one centavo
*Wawalohin → five centavos
*Sicapatapat → fifteen centavos
*Cahati → dalawamput limang centavos
*Cahati at walo → thirty centavos

==<h3>Paraan ng pagtukoy ng Oras</h3>==
Mula sa mga unang tao sa lugar noong panahon ng Kastila, mayroon silang mga sumusunod na paraan ng pagsasabi ng oras. Kung sumisikat ang araw mula sa silangan, oras na para sa almusal; kung ang araw ay nasa ibabaw ng ulo, oras na para sa hapunan; at kung malapit nang lumubog ang araw, oras na ng hapunan. Sa gabi mayroon din silang sumusunod na paraan ng pagsasabi ng oras. Sinasabi nila ang oras sa pamamagitan ng mga bituin at pagtilaok ng mga tandang. Kung ang pagtilaok ng manok ay napakalalim at kakaunti, ibig sabihin ay hatinggabi na, at kung ang pagtilaok ng manok ay napakadalas at magkasama at mahaba, ito ay napakahalaga sa umaga at kapag ang mga manok ay bumaba sa lupa. oras na para sa almusal.

==<h3>Mahalagang Pangyayari noong panahon ng mga Kastila</h3>==
Ang pag-aalsa ng mga naninirahan noong 1896, sa pangunguna ng mga indibidwal tulad nina Rufino Faustino at Monico Bate, ay minarkahan ang isang mahalagang sandali sa pakikibaka ng Mojon para sa kalayaan. Habang pinalitan ng pananakop ng mga Amerikano ang pamamahala ng mga Espanyol, ang mga inobasyon tulad ng edukasyon at mga demokratikong mithiin ay umusbong, na nag-udyok sa isang bagong panahon ng pag-unlad at pagbabago.

==<h3>Panahon ng mga Amerikano</h3>==
Mula sa pananakop ng mga Amerikano hanggang sa kasalukuyan, ang pinuno ng baryo ay ang ''barrio lieutenant'' o "tenientes" na hinirang ng Munisipal na Alkalde.

'''Mga hinirang na "tenientes":'''
* Raymundo Bate
* Anastacio Sanchez
* Rufino Faustino Quetua
* Roman Manahan
* Pascual Mamahan
* Silvino Valenzuela
* Alejandro Gonzales
* Ladislao Caparas

Nagsimula ang pananakop ng mga Amerikano sa isang bagong panahon para sa Mojon. Sa pagpapakilala ng kinatawan na pamahalaan at pagboto, ang baryo ay sumailalim sa mga makabuluhang pagbabago. Pinalitan ng edukasyon ang relihiyosong pagtuturo, at ang mga demokratikong mithiin ay umusbong bilang pagsalungat sa monarkiya.

==<h3>Panahon ng Hapones</h3>==
Ang mga dayandang ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig ay umalingawngaw sa pamamagitan ng Mojon noong Araw ng Pasko ng 1941 nang si Natalio Manahan ay naging biktima ng isang ''anti-aircraft shot''. Ang pagsalakay ng mga Hapones noong Enero 1, 1942, ay nagpahina sa Mojon, na nag-udyok sa paglikas ng mga residente nito sa malalayong lugar. Nasaksihan ng baryo ang kalupitan, pandarakip, at brutal na pagpatay sa panahon ng pananakop ng mga Hapones, na humantong sa mga sakripisyo at kontribusyon sa kilusang gerilya.
Ang pagpapalaya noong Pebrero 1, 1945, ay dumating sa isang kabayaran, kung saan ang Mojon ay nawalan ng mga kaluluwa sa paghahangad ng kalayaan. Ang resulta ay nakita nang magmuli ang pagkabuhay ng pulitika, muling pagtatayo, at rehabilitasyon, na ginagabayan ng pwersa na nagmula sa tulong ng Estados Unidos.

=='''Mga Paniniwala at Pamahiin'''==
#Ang pag-aasawa sa panahon ng kabilugan ng buwan ay mas mainam, ang kasal ng dalawang magkapatid na lalaki o babae sa parehong taon ay hindi kanais-nais; at ang kasal ng mga kamag-anak ay hindi kanais-nais.
#Naniniwala sila na sina Adan at Eba ang unang lalaki at babae. Kakaunti lamang ang nalihis, kung mayroon man, sa mga paniniwala at paniniwalang Katoliko.
#Ang paniniwala sa kulam, tiyanak, matanda sa punso, multo, aswang, ang “valis” o balis, at iba pa.
#Ang pagligo nang sabay-sabay sa pagkawala ng bagong buwan o kapag ang mga patay ay dadaan ay itinuturing na hindi isang magandang kasanayan.
#Ang dugoy ng buwan ay kinuha upang ipahiwatig ang isang payat o masaganang ani, depende sa kung paano muling lumitaw ang buwan.

=='''Libangan'''==
Ang mga patok na laro sa mga katutubo ay ang “eskrima” (fencing), wrestling, “patintero”, “sipa”, “biyola”, “luksong tinik” at “luksong lubid”. Ang mga larong ito ay bihira nang nilalaro. Pinalitan ang mga ito ng ''softball'' at ''basketball''. Ang mga lumang kanta ay ang ''fandango'', ''lullabies'', mga kundiman at maraming mga kantang pang-harana. Ang mga libangan ay ang “beladas”, “duplo”, “karagatan”, “juego de prenda”, at ang “bugtungan” kapag tinutukoy ang mga patay. Ang lahat ng ito ay idineklara sa mga tula at taludtod. Ang mga palaisipan at mahika ay libangan sa panahon ng Semana Santa kung kailan ang manu-manong paggawa o pisikal na pagsusumikap ay itinuturing na kalapastanganan. Ang mga salawikain at kasabihan ay sagana sa bawat okasyon.

=='''Kasalukuyan'''==
Ang baryo ay isang kosmpolitan na populasyon. Hindi bababa sa pitong iba't ibang diyalekto ang sinasalita rito -- Tagalog, Pampango, Ilocano, Pangasinan, Zambal, Bicol, at Bisaya. Ang pangyayaring ito ay dulot ng katotohanan na ang mga sundalo ng Philippine Constabulary at ang kanilang mga pamilya ay pinagsama-samang mga miyembro ng yunit na nagmula sa iba't ibang bahagi ng kapuluan at ngayon ay mga residente ng Mojon. Ang mga tradisyon, kaugalian, at gawi ay magkakaiba, ngunit pang-karaniwan ang mabuting pakikitungo.

Ang populasyon ng barangay ay binubuo ng 18,407 katao mula sa siyam na sitio at pitong subdibisyon. Ito ay may kabuuang sukat ng kalupaan na 349 ektarya.

Ang populasyon ng sambahayan ng Mojon hango sa 2015 Census ay 18,233 na hinati-hati sa 4,059 na kabahayan.

<h1>External Links</h1>
https://maloloscity.gov.ph/barangay-mojon
https://www.philatlas.com/luzon/r03/bulacan/malolos/mojon.html
[[Category:Pook]]
[[Category:Index]]

Masile

2023-11-16T01:59:08Z

Jhade F:

Article by [[Shailo]]

==<h3>Kasalukuyan</h3>==

Ang isla na ito ay matatagpuan sa paglabas ng sapa ng pangagtan kung magmumula sa kailugan ng Calero, ang tanging paraan lamang upang makapunta sa barangay ay pagsakay sa bangca, tatagal ang byahe mula sa punduhan ng Atlag hanggang Isla Masile ng 30 minutos.

Ang kabuuang lawak ng lupain ng Masile ay umaabot sa 91.6 na ektarya , na sya namang pinaninirahan ng 898 na mamamayan ayon sa 2020 cencus.

Sa kadahilanang tubig ang nass paligid ng Barrio Masile, ito ang naging pangkabuhayan ng mga mamamayan, mula sa pamamalaisdaan , hanggang sa pagbabaklad. Ilog ang pangunahing pinagkukunan ng kabuhayan.

Tuwing sumasapit ang ika-26 ng Nobyembre,ay ipinagdiriwang naman ng mga tao ang kapistahan ng Nuestra Señora Delos Remedios, bilang pasasalamat sa gabay nito sa Barangay.

==<h3>Kasaysayan</h3>==

Noong unang panahon, Ang Masile ay isang kagubatan kung saan maraming sili na tumutubo sa kalupaan.

Isang araw aya mayroong mangingisda mula sa bayan ng Malolos na naghahanap ng lugar malapit sa dagat. Naglibot sila hanggang mahanap nila ang isang lugar na maraming nakatanim sa sili. Nilinis nila ang lugar at gumawa doon ng kanilang tirahan. Tinawag nila ang lugar na Masile na ang ibig sabihin ay maraming sili.

==<h3>Pananakop ng mga Hapones</h3>==
Sa panahon ng Pananakop ng mga Hapon ay labis na nagdusa ang mga tao na halos nawalan na sila ng pag-asa na magkakaroon ng mapayapang buhay. Ngunit sa kabila ng mga paghihirap na ito , naging mapag-patuloy pa rin sila lalo na sa mga gerilya na madalas bumisita sa kanilang lugar. Pinakain nila sila, binibihisan at madalas na nananalangin para sa kaligtasan ng mga naghihirap na sundalong ito.

==<h3>Mga Tradisyon</h3>==

* '''Pista'''- Tuwing fiesta ang lahat ng mamamayan ay mayroong handang maraming pagkain. Ang mga taga Masile ay magagalang at mapag-patuloy. Mayroong silang pagoda o prusisyon sa kailugan.

* '''Pamahiin'''- Napakamapamahiin ng mga tao. Naniniwala sila sa buhay at kamatayan . Naniniwala sila na kapag namatay ang isang tao, babalik siya sa ikatlong gabi at makikipag-isap sa mga kakilala o sa ibang matatapang na kamag-anak.May mga mang aaliw na pumupunta sa bahay ng namatay at nananalangin ng siyam na gabi para sa kaligtasan ng kaluluwa. Naniniwala din sila sa mga mangkukulam. Iniisip nila na kung ang isang tao ay may sakit , ito ay sanhi ng ilang masasamang elemento.

* '''Kasalan'''- Sa pagpapakasal ay mayroon ding ilang paniniwala. Na hindi magandang magpakasal kung walang buwan. Naniniwala sila na ilang kamalasan ang maaaring mangyari sa bagong kasal, kung ang kasal ay idadaos ng walang buwan. Sa seremonya ng kasal ay may malaking handaan. Maraming pagkain at inumin. Mahilig sila sa Kundiman at sa mga katutubong sayaw.

==<h3>Paraan ng pagtukoy ng oras</h3>==
Ang mga mangingisda ay namamandaw tuwing gabi . Nalalaman nila ang panahon sa pagtingin sa bituin at sa bundok mg Bataan at Arayat sa umaga.

==<h3>References</h3>==
https://maloloscity.gov.ph/barangay-masile/

[[Category:Pook]]
[[Category:Index]]

Bangkal

2023-11-16T01:17:34Z

Jhade F:

Bangkal Article by [[Ceejay B]]

==<h3>Kasaysayan</h3>==
Maraming taon na ang nakalipas, ang lugar na ito ay kilala sa tawag na Parang, at nasasakupan ng pangasiwaan na ngayon ng Matimbo. Sa isang panig nito ay may isang mataas na punong kahoy na kung tawagin ay "Bangkal", kung saan hango ang pangalan ng pook na ito. Sa dakong timog nama'y may isang pulo na kung tawagin ay "Painuman", dahil sa balong na may magandang bukal na siyang pinagmumulan ng tubig gamit sa bahay, Painuman ng mga hayop at pandilig sa mga halaman ng mga kanugnog sa paligid.

Mayo 1, taong 1990, Opisyal ng bumukod ang Bangkal sa Matimbo, at ito ay mayroon lamang na 125 na populasyon.
Ito ay may isang daan at dalawampo(120) humigit kumulang na lawak ng lupain. Dating may malawak na lupaing pang-Agrikultura. Ang paglobo ng populasyon ay nagsimula noong 2006, ng magkaroon ng relokasyon. Ang mga apektadong pamilyang naninirahan sa may gilid ng riles ng train sa pamamagitan ng Northrail Development Project ng pamahalaang lungsod.

==<h3>Panahon ng Espanyol</h3>==
Ang opisyal na pangalan ng baryo na ito ay tinatawag na Bangkal. Ito ay matatagpuan sa Sitio ng Malolos. noong panahon ng Kastila, may dalawang punong tumutubo sa harap ng kapilya. Tinawag ito ng mga tao na "Punong Bangkal". Kaya ang pangalan ng baryo ay hinango sa mga puno. Kasama sa sitio ang apat na lugar: Talikawa, na matatagpuan sa hilaga; Magtaos, sa silangan; Painuman sa timog at Karunutan sa kanluran. Noong una, ang lugar ay nasa ilalim ng teritoryal na hurisdiksyon ng baryo ng Matimbo. Ito ay tinawag na "Parang ng Matimbo". Apat na pamilya ang nag-migrate sa lugar na iyon na naging dahilan ng paghihiwalay ng Matimbo proper at tinatawag na Bangkal ngayon.

Sa panahon ng rehimeng Espanyol, umiral ang Cabeza de Barangay. Ang mga cabeza na ito ay ang mga taong namumuno sa mga tao. Gumawa sila ng mga patakaran na dapat sundin. Tungkol naman sa mga kasuotan, ang mga babae ay nagsuot ng palda at kimono habang ang mga lalaki ay nakasuot ng mahabang pantalon at barong tagalog na gawa sa sukob.

==<h3>Pananakop ng mga Amerikano</h3>==
Dalawang pangyayari ang naganap sa panahon ng rehimeng Amerikano. Sa pagsiklab ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig ay nagkaroon muli ng engkwentro sa mga Huks. Dahil dito, lumikas ang mga tao sa lugar na iyon sa ibang mga lugar. Karamihan sa mga pamilya ay lumikas sa Matimbo. Nasunog ang mga bahay at ninakawan ang mga ari-arian. Hanggang sa panahong ito, napakaraming pamilya ang bumalik sa lugar. Sa panahon ng pagtatanim, ang mga taong naninirahan doon ay maagang pumapasok sa trabaho bago pa sumikat ang araw, at umuuwi sa hapon bago ba abutan ng dilim. Sa kabila ng mga paghihirap na ito ay labis parin ang kanilang saya.

==<h3>Paniniwala</h3>==
Marami ang naniniwala na ang mundo, lupa, bundok, kweba, dagat, lawa, ilog, halaman, puno, hayop, araw, buwan at mga bituin ay nilikha ng Diyos. Naniniwala rin sila na patag ang mundo, dahil kapag tumingin sila sa malayo ay makikita nilang dumadampi ang langit sa lupa. Ang iba ay naniniwala na ang mga kuweba ay ginawa ng malalaking hayop, habang ang mga dagat, ilog, at lawa ay dulot ng malakas na ulan. Pagdating ng mga bagyo ay sinabi nila na ang mga tao ay parurusahan. Ayon sa kanilang mga pamahiin ang eclipses ay sanhi ng lindol, kulog, at kidlat. Naniniwala rin sila na hindi magandang maligo kapag hindi nakikita ang buwan sa gabi. Naniniwala rin sila sa kulam. Kapag ang isang tao sa kapit-bahayan ay nagkakasakit o nagkasakit, pinapaniwaalan nila na ito ay maaaring nakulam ng taong may ayaw sa kaniya.

==<h3>Mga Awitin</h3>==
Ang mga sumikat na kanta ay ang mga:

* '''Kuridos'''
* '''Awit'''
* '''Dalit'''

==<h3>Mga Libangan</h3>==
At ng mga laro naman ay tinatawag na mga "'''batikuleras'''" "'''duplo'''" and "'''barangas'''" at "'''turong-baka'''", at mga '''kuridos'''. Para sa libangan ay madalas silang may '''dalit''' at '''kuridos'''.

==<h3>Paraan ng pagtukoy ng oras</h3>==
Alam at sinasabi ng mga tao ang oras sa pamamagitan ng kabuuan. Sinasabi rin nila na ang oras sa gabi sa pamamagitan ng pagtingin sa mga '''star dipper''' at sa '''north star'''. Walang kwentong bayan ang isinulat ng mga katutubo dahil kakaunti ang kanilang pinag-aralan. Sila ay walang kaalaman tungkol sa paghahari ng Espanya. Wala silang pinag-aralan dahil takot sila sa mga Kastila at Guardia Civil. Nagtago sila sa tuwing makikita nila ang mga guardia civil. Nang dumating ang mga Amerikano ay natakot din silang mag-aral.

==<h3>References</h3>==
Deogracias Buenaventura
Virginia C. Buenaventura
https://nlpdl.nlp.gov.ph/HD01/p10/m10/b5/bs/datejpg.htm
==<h3>Resource Persons</h3>==
Francisco Nicodemus
Mariano Paraiso
Santos Bautista

[[Category:Pook]]
[[Category:Index]]

Bangkal

2023-11-16T01:15:26Z

Jhade F:

Catmon

2023-11-15T14:16:26Z

Jhade F:

Catmon Article by [[Jhade]]

==<h3>Historical and Cultural Life</h3>==
Ang pangalang "Catmon," na opisyal at pinakamadalas gamitin na pangalan ng baryo, ay nagsimula noong panahon na ang tanawin ng Malolos ay natatakpan ng maraming puno na kilala bilang "Catmon." Ang pangalang ito, na malalim na nakatanim sa lokal na topograpiya, ay nagbigay sa komunidad ng pangalan na kumakatawan sa nakaraan nitong arboreal.

==<h3>Prominent Families</h3>==
Ang taong 1837 ay isang makasaysayang pagbabago sa kasaysayan ng Catmon dahil ito ang taon na unang lumitaw ang baryo bilang isang natatanging entidad. Ang mga pangalan ng mga pangunguna sa pamilya na bumuo ng batayan para sa umuusbong na bayan ay nauugnay sa kwento ng pagkakatatag nito. Kabilang sa mga ito, ang maagang panlipunang tela ng baryo ay itinatag nina:

* Santiago Reyes
* Pedro Tomas
* Tomas Domingo
* Faustino Surio
* Fortunato Carpio
* Arcadio Reyes
* Valentin Pineda

Ang mga pamilyang ito ay nagdagdag sa pundasyon ng Catmon pati na rin ang kultural na tela nito sa kanilang hindi natitinag na dedikasyon at espiritu. Ang kanilang pamana ay nananatili sa kabila ng mga edad, na sumasalamin sa katatagan at kasaysayan ng kultura ng makasaysayang baryo na ito.

Ang kasalukuyang opisyal at tanyag na pangalan ng baryo ay Catmon. Noong unang panahon, maraming puno na tinatawag na "Catmon" sa isang bahagi ng Malolos. Mula sa mga punong ito hinango ang pangalan ng baryo ng Catmon. Ang baryo ng Catmon ay itinatag noon pang 1837.

==<h3>Former Leaders</h3>==
Ang listahan ng mga tenyente mula sa pinakaunang panahon hanggang sa kasalukuyan ay sina:

* Arcadio Reyes
* Valentin Pineda
* Tomas Domingo
* Florentino Cruz
* Romauldo Lucas
* Marciano Bernardo
* Tomas Carpio
* Pedro Tomas
* Nicolas Bernardo
* Alfonso Miaco
* Angel Sta. Ana
* Saturnino De Regla
* Florentino Roque
* Florentino San Pedro

==<h3>Spanish Occupation</h3>==
Noong buwan ng Marso 31, 1892, isang masalimuot na pangyayari ang naganap sa bayan ng Malolos. Si Pr. Moises Santos, ang pari ng parokya, ay pinatay sa tulay ng Catmon.

Ang mga taong pumatay sa pari ay hinagkan ang kamay ng nasabing pari bago saksakin ito sa dibdib dahil sa kanilang kasanayan na halikan ang kamay ng pari tuwing sila'y nagtatagpo.

Nakatakas ang mga pumatay, kaya't pinaapi ng mga Kastila ang mga tao sa lugar na iyon. Nang hindi na matiis ng mga tao ang hirap na kanilang dinaranas, tumakas sila sa bukid hanggang dumating ang mga Amerikano.

Noong panahon ng Amerikano, Mabuti at magiliw ang pagtrato ng mga Amerikano sa mga tao.

==<h3>Government</h3>==
Walang pulitika noong ikalawang digmaang pandaigdig. Mayroong edukasyonal na propaganda tulad ng pagtuturo ng wika at kantang Hapones. Isang lipunan na tinatawag na "Kalibapi" ang nabuo noong panahon ng mga Hapones. Ang kalagayan ng ekonomiya noong panahong iyon ay labis na mahirap dahil ang mga tao sa komunidad ay tumakas sa bukid.

==<h3>Courtship</h3>==
Noong mga unang panahon, ang panliligaw ay isinagawa sa sumusunod na paraan: Ang lalaki ay naglilingkod sa bahay ng babae sa pamamagitan ng pagganap ng lahat ng gawain. Sa panahon ng kanyang panliligaw, nakikipag-usap siya sa mga magulang ng babae at hindi sa babae mismo. Kapag nagsimula nang magustuhan siya ng mga magulang, itinatakda ang petsa ng kasal. Habang lumalapit ang petsa ng kasal, ginagawa ng lalaki ang kanyang makakaya upang ayusin ang bahay ng babae bilang preparasyon para sa kasal.

Sa pista ng kasal, ang pamilya ng lalaki ang nag-aayos ng lahat ng pagkain na iseserb sa pista. Naglilingkod rin ang mga miyembro ng pamilya ng lalaki sa mga miyembro ng pamilya ng babae at sa mga bisita. Pagkatapos ng kasal, dadalhin ang babae sa bahay ng lalaki at ito ay tinatawag na "palipat bahay."

==<h3>Marriage</h3>==
Sa pista ng kasal, ang pamilya ng lalaki ang nag-aayos ng lahat ng pagkain na iseserb sa pista. Naglilingkod rin ang mga miyembro ng pamilya ng lalaki sa mga miyembro ng pamilya ng babae at sa mga bisita. Pagkatapos ng kasal, dadalhin ang babae sa bahay ng lalaki at ito ay tinatawag na "palipat bahay."

==<h3>Burial/Death</h3>==
Kapag namatay ang isang tao, ang bangkay ay ibinibilot lamang sa isang piraso ng banig at itinatali ng alambre bago ilibing sa malayong lugar mula sa mga bahay.

==<h3>Supertitious Beliefs</h3>==
Ilan sa mga pamahiin ng mga tao sa barrio noong mga unang araw ay:

* Huwag matulog habang iniintay ang kanin na lulutuin dahil tiyak na mangyayari ang masama sa iyo.
* Huwag kumanta habang nagtatrabaho o nagluluto dahil mag-aasawa ka ng matanda.

==<h3>Source</h3>==
https://nlpdl.nlp.gov.ph/HD01/p10/m10/b10/bs/datejpg.htm

[[Category:Pook]]
[[Category:Index]]

Canalate

2023-11-15T04:03:50Z

Jhade F: Created page with "Canalate Article by Lexine ==<h3>Kasaysayan</h3>== Pagkatapos maipalaganap ng mga Kastilang misyonaryo ang kristyanismo sa Pampanga, dumako sila sa Bulacan upang ipagpatuloy ang nasimulan. Si Fray Diego Ordoñez de Vivar ay naisulat na unang bumuo ng pamayanang kristyano. Mula sa Calumpit, si Fray Diego Ordoñez de Vivar kasama ang iba pang mga Kastila ay nakarating sa Bayan ng Kanalate noong 1580 kung saan ay nagtayo sila ng isang maliit kapilya. Pagkatapos sa Kana..."

Canalate Article by [[Lexine]]

==<h3>Kasaysayan</h3>==
Pagkatapos maipalaganap ng mga Kastilang misyonaryo ang kristyanismo sa Pampanga, dumako sila sa Bulacan upang ipagpatuloy ang nasimulan. Si Fray Diego Ordoñez de Vivar ay naisulat na unang bumuo ng pamayanang kristyano. Mula sa Calumpit, si Fray Diego Ordoñez de Vivar kasama ang iba pang mga Kastila ay nakarating sa Bayan ng Kanalate noong 1580 kung saan ay nagtayo sila ng isang maliit kapilya. Pagkatapos sa Kanalate ay nakarating sila sa Kaingin at bumuo ng mas malaking kapilya.

Noong 1671 pagkatapos mabuo ang tulay na nagkokonekta sa Atlag, Mambog, Santiago at Liyang, naitatag ang parokya kasama si Fr. Francisco Lopez bilang unang Kura, ang nasabing parokya ay nabuo sa ilalim ng advocation of Our Lady of Immaculate Conception. Sa parehong taon din naitatag ang bayan ng Malolos.

==<h3>Bayan ng Canalate</h3>==
Ang opisyal na pangalan ng bario ay Canalate na hango sa salitang “canal at late” dahil doon tinawag na “Canalate” ng mga tao ang baryo na kilala sa maraming kanal at lugar latian nito.

Ang unang mga pamilya na tumira sa lugar ay ang pamilya ng mga Quintin Reyes, Agustin Isidro, Aurea Jacinto, Vicente Reyes, Anacleto Cajanding, Victor Bautista, Joaquin Santos, Margarita Reyes at Gabriel Santos.

Samantalang ang mga Tenientes Del Barrio na namuna sa baryo ay sina: Raymundo Isidro, Rosendo Bautista, Victor Bautista, Tomas Reyes, Jose Cruz at Francisco Mendoza.

==<h3>Mga Paniniwala</h3>==
* Pinagdiriwang ang kasal sa baryo tuwing bilog ang buwan sa paniniwalang maiiwasan ang mga malas na darating sa bagong mag asawa.

* Sa binyag naman ay kumukuha ng Ninang at Ninong ang mga magulang na naniniwalang makukuha ng kanilang anak ang talino at yaman ng kanilang piniling Ninong at Ninang.

* Ang mga bata ay gumigising ng maaga sa paniniwalang darating ang biyaya at swerte sa kanila na ipinamimigay lamang sa umaga.

* Ang mga matatanda sa baryo ay naniniwalang kung may alitaptap sa pumasok sa loob ng mga bahay ay tyak na may ulan sa susunod na araw, pinaniniwalaan din na kapag ang isang babae ang nanganak ng tatlong batang babae ay may magandang kinabukasan ang mag asawa. Pinaniniwalaan din na ang itim na paro paro sa bahay tuwing gabi ay ang mga pumanaw na kamag anak ng pamilya.

* Ang mga sumikat na mga kanta at libangan sa baryo ay ang mga kundiman at senakulo

==<h3>Kasalukuyan</h3>==
Ayon sa Cenus noon 2020 bumagsak ang pupolasyon ng baranggay ng 492 katao mula 4,124 noong 2015.

==<h3>References</h3>==
Malolos Cathedral Church. Our Lady of the Immaculate Conception.
http://www.geocities.ws/dioecesismalolosinus/History1.htmlfbclid=IwAR2e02sD4t4web9NrwdzV2piJBk-Ol5YX4YwOAqxoT8rkcJZzGE-Fe4VywM

Canalate City of Malolos Bulacan. (2023). PhilAtlas.
https://www.philatlas.com/luzon/r03/bulacan/malolos/canalate.html

Pamarawan

2023-11-15T03:57:25Z

Jhade F: Created page with "Pamarawan Article by Jhade ==<h3>Historical and Cultural Life</h3>== Noong unang panahon, ang baryo ng Pamarawan ay isang malawak na kapatagan ng mga puno ng palma. Iilan lamang ang mga bahay na naitayo dahil walang puwang para sa isang malaking bilang ng mga pamilya na maokupahan. Ito ay isang sikat na lugar para sa mga mangingisda kahit na mula sa iba't ibang lugar dahil sa iba't ibang mga hayop sa dagat na maaari nilang mahuli sa dalampasigan. Nakasakay sa malala..."

Pamarawan Article by [[Jhade]]

==<h3>Historical and Cultural Life</h3>==
Noong unang panahon, ang baryo ng Pamarawan ay isang malawak na kapatagan ng mga puno ng palma. Iilan lamang ang mga bahay na naitayo dahil walang puwang para sa isang malaking bilang ng mga pamilya na maokupahan. Ito ay isang sikat na lugar para sa mga mangingisda kahit na mula sa iba't ibang lugar dahil sa iba't ibang mga hayop sa dagat na maaari nilang mahuli sa dalampasigan. Nakasakay sa malalaking bangka ang mga Pampango na pumupunta rito at nanghuhuli ng isda. Dumating sila dito sa oras ng gabi.

Kalimitang hinuhuli ang "'''paraw'''" na ang ibig sabihin ay hipon. Kaya mula noon ang baryo na ito ay tinawag na Pamarawan na nangangahulugang isang lugar ng mga hipon. Naitatag ang Paarawan bago pa man ang panahon ng mga Espanyol. Ang mga orihinal na pamilya ay tagalog.

==<h3>Former Leaders</h3>==
* Maximino Borlongan
* Juan Borlongan
* Genaro Mateo
* Cayetano Borlongan
* Roman Mateo
* Faustino Borlongan
* Andres Ramos
* Francisco Avendanio
* Ruperto Borlongan.

Ang Sapang-balut ay isang kalapit na lugar na kasama sa Baryo na ito. May apat na bahay. Ito ang mga lugar kung saan tumakas ang mga taga-Pamarawan para sa kaligtasan noong panahon ng rehimeng Espanyol.

Ang Ke Saboy ay naging punong-tanggapan ng mga Insurrecto noong digmaang Espanyol-Amerikano. May mga nipa building sila na tinutuluyan nila dahil binabantayan nila ang lugar para sa depensa.

==<h3>Pamarawan during The Spanish Occupation</h3>==
Noong panahon ng rehimeng Espanyol ang mga tao sa baryo na ito ay nagtatago sa mga latian. Ang tanging sandata nila para sa proteksyon ay ang "pol" na matulis ang dulo, na gawa sa kahoy. Wala silang ibang paraan para maging ligtas sila maliban sa pagtatago sa mga puno ng palma. Pagkatapos ng digmaang Espanyol-Amerikano, pinamahalaan tayo ng pamahalaang Amerikano; isang pangyayari na hindi malilimutan ay ang pagbuti ng ilang mga taga-baryo, dahil natagpuan silang mga miyembro ng Insurrecto at bukod pa, nahuli silang nag-iingat ng mga armas sa baryo. Sila ay ikinulong sa Malolos at sa Bulakan.

==<h3>Pamarawan during Japanese occupation</h3>==
Ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig ang pinakamapangwasak na digmaan na nasaksihan ng mga tao. Nagdusa sila nang husto sa kamay ng mga Hapones. Maraming tao ang namatay sa ilalim ng mahigpit na mga patakaran ng soberanya ng Hapon. Noong mga araw na iyon, ipinagbabawal ang pangingisda sa dagat. Ngunit dahil sa kakapusan sa pagkain, napilitan ang mga tao na mangisda sa dagat. Sa kasamaang palad ay nahuli sila ng mga nagpapatrolyang Hapones dahil sa paglabag sa regulasyon. kaya pinarusahan sila at kalaunan ay binaril hanggang mamatay.

Ang mga taga-baryo noon ay nagluksa sa pagkawala ng mga taong ito. Pagkatapos ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, isang malaking pagbabago ang ginawa sa komunidad. Ang kanilang mga nakaraang pagdurusa ay ginawang hakbang sa kanilang pag-unlad, sa materyal at espirituwal. Sila ay nagiging mas masipag at masipag. Ang mga bahay ay muling naitayo, mula nipas hanggang semi-permanent na mga gusali. Ang mga simbahan din ay naayos na mula sa mga luma hanggang sa makabago.

Ang mga tao ay umunlad sa materyal, espirituwal, at moral. Marami ang nag-aaral sa kabila ng kanilang kahirapan. Ang ilan ay natapos na ang kanilang mga propesyon. Ang mga ito ay sumulong sa aming baryo matapos kaming mapalaya. At ngayon ang mga tao sa kabuuan ay umaasa pa rin para sa pagpapabuti ng komunidad, sa pamamagitan ng patuloy na pakikibaka ng bawat indibidwal upang makakuha ng kaalaman, na siyang pinakamahusay na paraan ng paggawa ng isang lugar na progresibo.

==<h3>Folkways</h3>==
Ang mga taong ipinanganak sa buwan ng Agosto ay mainitin ang ulo. Ang mga taong ipinanganak sa buwan ng Disyembre ay mabait.

* '''Binyag''' - Dapat piliin ang mga ninong at ninang dahil sa kanilang mabubuting katangian. Ang pangalan ng bata ay dapat magmula sa kalendaryo. Ang bata ay hindi dapat ilipat sa ibang mga lugar maliban kung siya ay bininyagan.

* '''Panliligaw''' - Ang isang manliligaw ay dapat tumawag ng tatlong beses sa ibaba ng hagdanan bago siya imbitahang umakyat sa itaas. Dapat tuwing Miyerkules at Sabado lang siya bumibisita. Ang manliligaw ay dapat makipag-usap sa mga magulang at hindi sa babae.

* '''Kasal''' - Dapat maganap ang kasal kung saan may bagong buwan. Ang pinakamagandang buwan para sa kasal ay Mayo. Ang mga pagkain ay palaging ihahain nang magkapares upang patunayan na sila ay nagkakaisa sa mga bagay. Ang taong may asawa ay hindi dapat lumabas upang magtrabaho nang husto bago ang huling petsa ng kasal dahil sila ay napapailalim sa mga panganib.

==<h3>Supertitious Beliefs</h3>==
Ang pagkain ng kambal na saging ay nagbubunga ng kambal na bukal
Ang pagputol ng mga kuko tuwing Biyernes ay nakakasakit sa iyo.
Makakatagpo ka ng malubhang karamdaman kapag naliligo sa Biyernes at sa huling araw ng buwan.
Nakakasakit ng tiyan ang pagkain ng prutas sa umaga.
Pagkanta sa harap ng kalan habang nagluluto ay magbibigay sa iyo ng asawang balo.
Ang pagsusuklay sa iyong buhok sa gabi ay nagpapakamatay sa iyong mga magulang.

==<h3>Popular Songs</h3>==
* Ali-Aleng Namamangka
* Sa Giniginday-ginday ng Dahon ng Saging
* May Isang Matandang Lumanpas ang Dunong

==<h3>Riddles</h3>==
* Isda ko sa Mariveles, nasa loob ang kaliskis - Sili

==<h3>References</h3>==
https://nlpdl.nlp.gov.ph/HD01/p10/m10/b24/bs/datejpg.htm

Namayan

2023-11-15T03:46:07Z

Jhade F: Created page with "Namayan Article by Jhade ==<h3>Historical and Cultural Life</h3>== Ang Namayan ay isa sa mga baryo na napapaligiran ng tubig na ang layo mula sa bayan ng Malolos ay nasa pito o walong kilometro kung sakaling may daan patungo dito. Ang kasalukuyang opisyal na pangalan ng baryo ay Namayan at hindi Lamayan Ang orihinal na mga pamilya na nagsimula noong 1011 ay eksaktong anim na pamilya. Noong mga unang araw ng pananakop ng mga Espanyol sa Pilipinas, may humigit-kumula..."

Namayan Article by [[Jhade]]

==<h3>Historical and Cultural Life</h3>==
Ang Namayan ay isa sa mga baryo na napapaligiran ng tubig na ang layo mula sa bayan ng Malolos ay nasa pito o walong kilometro kung sakaling may daan patungo dito. Ang kasalukuyang opisyal na pangalan ng baryo ay Namayan at hindi Lamayan

Ang orihinal na mga pamilya na nagsimula noong 1011 ay eksaktong anim na pamilya. Noong mga unang araw ng pananakop ng mga Espanyol sa Pilipinas, may humigit-kumulang dalawampu't limang pamilya ang naninirahan

* Mariano
* Sulit
* Juan Conniete
* Patricio
* Natividad
* Juan Domingo
* Pedro Cabigao
* Alejandro Adriano
* Eusebio Matito
* Angel Natividad
* Emillio Adriano
* Caleon Alvaro
* Narcos Javier

Ang Namayan ay may ilang sitio na nasa ilalim niya, lalo na ang Kaliligawan at isang maliit na bahagi sa hilagang dalisdis-malapit sa Masile.

==<h3>Spanish Occupation</h3>==
Noong unang bahagi ng pananakop ng mga Espanyol ay may ilan sa mga katutubo na sumama sa rebolusyon laban sa Espanya. May mga mahahalagang tauhan sina Juan Ramos, Esteban Matito, Bonifacio Ramos, at Miguel.

==<h3>American Occupation</h3>==
Nang dumating ang mga Amerikano sa mga isla ay sumuko ang mga insurrecto na ito at sa gayon ay walang nasawi dito.

==<h3>Japanese Occupation</h3>==
Sa huling digmaan sa Japan tatlong katutubo ang napatay
sa Manila Bay habang sila ay nangingisda. Sila Lorenzo
at Emilio Matito kasama ang isa sa mga katutubo na naninirahan sa Kaliligawan.

Naipakita ng mga beterano ng Fil-Spanish War ang kanilang tapang at katapangan sa isa sa mga engkwentro na naganap sa Binakod at Kakarong ayon sa pagkakabanggit noong 1897. Ang ilan sa mga lalaking iyon ay nabubuhay pa sa kasalukuyan.

==<h3>Politics</h3>==
Ang halalan ay ginawa sa pamamagitan ng pagbunot ng palabunutan sa pagpili ng mga baryo lieutenant. Kadalasan ang mga taong itinalaga sa ganoong posisyon ay walang anumang mga kwalipikasyong pang-edukasyon. Sila lang ang marunong sumulat ng kanilang mga pangalan

==<h3>Education</h3>==
Karamihan sa mga tao ay hindi alam kung paano magbasa at magsulat dahil kulang sila sa paraan upang puntahan bayan upang mag-aral.

==<h3>Economics</h3>==
Ang mga tao ay nakikibahagi sa pangingisda
industriya noon pa man bilang kanilang mga tubig sa loob at bukas
nagbigay sa kanila ng magagandang uri ng isda. ilan
mga paraan ng paghuli ay matatagpuan dito dating bilang ng pinakamahalagang komersyal na isda na kanilang hinuhuli
ay bangus, lapu-lapo, apahap, kanduli, banak at marami
iba pang maliliit na uri.

==<h3>Religion</h3>==
Ang unang katutubo ay nagpahayag ng Romano relihiyong Katoliko hanggang sa kasalukuyan. Naniniwala sila sa pagkakaroon ng isang kataas-taasang nilalang na tinatawag na "Bathala" .Ito nanatili bilang katutubong salin ng DIYOS (Diyos). Bathala nakatira sa langit na tinatawag nilang “langit”

Mga tao naniniwala na siya ang Diyos na lumikha (Bathalamg Maykapal) ibig sabihin, nilikha niya ang lahat. Makapangyarihan din siya at lahat matalino. Wala siyang simula at walang katapusan. Ang relihiyon ay kasama rin sa mga dakilang paniniwala ang pagsamba sa mga espiritu at mga ninuno. Sa kanila mayroong dalawang uri ng espiritu; ang mabuti ang tawag sa "Anito" at ang masama na tinatawag nila “Manggalo”.

Ang mga unang naninirahan ay naniniwala din sa ang pagkakaroon ng buhay o animo sa bawat bagay ng kalikasan tulad ng mga bundok, burol, ilog, lawa, puno, buwaya, bangin, batis, ibon at sapa. Sa mga bagay na ito sila nag-alay ng mga sakripisyo at inalagaan nila na walang sinumang "babastos" sakanila

==<h3>Traditions and Customs</h3>==
Ang mga ugnayan ng pamilya ay mahusay na tinukoy. Kinilala ng mga bata ang kanilang mga obligasyon at tungkulin sa kanilang mga magulang. Ang mga magulang sa kabilang banda ay lubos na nag-aalaga sa kanilang mga anak mula sa pagsilang hanggang sa paglaki.

Ang ama ay namuno sa buong sambahayan na parang isang tunay na patriyarka. Bilang kapalit sa paglilingkod ng mga magulang sa mga anak, isang daan at isang bagay ang ginawa ng huli para sa una. Ang paggalang sa mga magulang at nakatatanda ay binigyang-diin at ay batas na hindi dapat labagin.

Kahit na pagkatapos ng mga anak na lalaki at ang mga anak na babae ay nagpakasal, ang kanilang mga obligasyon ay napupunta sa kanila hindi nawawala ang mga magulang. Ito ay isang kalapastanganan kahit na binibigkas ang mga pangalan ng kanilang mga magulang. Nagbigay sila sa kanilang mga magulang ganap na pagsunod.

==<h3>Customs (Practices In Domestic and Social Life)</h3>==

'''Marriage'''- Ito ay karaniwang ang pagsasanay sa mga mga tao na magpakasal sa loob ng kanilang hanay, bagaman tulad ng mayroon tayo na intimated sa ibang lugar may mga kaso ng kasal sa pagitan ng mga tao ng iba't ibang uri. Ang kasal ay iba-iba ang mga uri ng paggunita depende sa uring panlipunang kasangkot. Nakaugalian na natin na nagbibigay tayo ng mga party kahit tayo ginugol ang aming huling sentimo. Sa katunayan, hindi ito bihirang kaso maghanap ng mga pamilya hindi lamang sa lokalidad na ito na nanghihiram ng pera o pagsangla ng ilan sa kanilang ari-arian, para lang magawa nila magbigay ng mga mamahaling party para sa kasal, babtism , ng kanilang mga anak na lalaki at babae o para sa marangyang libangan ng kanilang mga bisita lalo na sa kanilang mga pista sa baryo, ang “tapusan” at iba pa .

==<h3>Myths, Legends Beliefs, Interpretations, Superstitions</h3>==

Ang mga naunang naninirahan pati na rin ang mga kasalukuyang tao ng baryo ay naniniwala sa mga alamat, pabula, kwentong-bayan, beliefs, omens at pamahiin. Alam din nila ang pinagmulan gin ng mundo , ang pagkahulog at pagtubos ng mga tao, ang pinagmulan ng uri ng lipunan at marami pang ibang tema. sila naniniwala sa walang hanggang pag-iral ng langit at lupa, Nanindigan na ang isang ibon ay tumutusok sa tambo at sinira ito sa dalawa at saan nanggaling ang silalak (lalaki) at sibabay (babae), ang Adan at Eba ng ating mga tao

==<h3>Witchcrafts</h3>==
Ang mga kakaibang auguries at mga pamahiin nauugnay sa kanilang relihiyon. Naniniwala sila na kapag ang binasag ng uwak ang katahimikan ng gabi sa sigaw nitong '''“uac” , “uac” ,''' ilang masamang kapalaran ang mangyayari. Mga ahas, pusa, o ang mga unggoy ay “bwisit” (malas) kapag dinala mga bangka. Ang mga panaginip ay palaging binibigyang kahulugan sa kabaligtaran.

Kung hinihimas ng pusa ang mukha nito gamit ang mga kuko nito o kapag nasa bahay Ang butiki ay gumagawa ng tunog malapit sa pinto o hagdanan ng ilang vi- darating ang mga sitor.

Nangangarap na isang ngipin o ilang ngipin kung saan inalis ay nangangahulugan na malapit sa mga kamag-anak ay mamamatay. sila naniniwala din sa pagkakaroon ng aswang , kulam, tianak, tigbalang, at iba pang umano'y nilalang. Ang “aswang” na ang pinakanakakatakot sa mga nilalang na ito ay ayon sa sila ay sumalubong sa isang tao na dahil sa karamdaman o karamdaman bilang- nagsama ng iba pang anyo tulad ng aso, baboy, kabayo o cara- bao nang gumala siya sa gabi sa paghahanap ng dasal, parti- mga taong may sakit o mga buntis na ina.

Ang '''kulam''' na napakapopular ay maaaring sa pamamagitan lamang ng mga salita o isang kakaibang seremonya sa kanyang biktima, ang mga pinsala sa anyo ng pamamaga ng tiyan, kanser at iba pang uri sakit.

==<h3>Burial</h3>==
Isinasagawa sa mga taga-baryo ang paglilinis ng fumigate gamit ang mga pabango at bihisan nang elegante ang mga namatay na tao. Ang pagluluksa bago ang libing ay binubuo ng mga miyembro ng pamilya. Sa panahon ng pagluluksa, ang pagsusuot ng matikas na damit ay ipinagbabawal Ang itim na damit ay tanda ng pagluluksa sa mga tao.

==<h3>Music, Dances, and Songs</h3>==
Ang katutubong musika, sayaw at kanta kung saan ang kasalukuyang mga katutubo ay sikat nang dumating ang mga Espanyol. Mayroon silang hindi bababa sa dalawampung uri ng mga kanta na ang pinakamahalaga ay ang "'''kundiman'''", ang “'''kumintang'''” at ang “Balitao” hinggil sa ang mga instrumentong pangmusika na kanilang ginagamit ay mayroon silang "bansic" (flute), ang “bigwela” (gitara), ang “'''tugo'''” (drum), at ang “'''bolang - bolang'''” (xylophone).

==<h3>Literature</h3>==
Ang mga unang katutubo ay hindi lamang nagtataglay ng mga nakasulat na literatura, ngunit ang oral na literatura ay tiyak na mayroon silang panitikan na binubuo ng mga awit, salawikain, kasabihan, duplod, atbp. Ang mga manipestasyon nito sa taludtod ay binubuo ng mga kasabihan '''(sabi)''' mga salawikain '''(sawikain)''', mga awiting kasal '''(awit)''' at iba pa. of the kind, ang pagkakaiba lamang ay sa Musika at isang uri ng parsa na kumakatawan sa mga tumutuligsa sa mga lokal na kaugalian '''(duplong karagatan)''' kn mga bugtong o bugtong na gumanap ng malaking papel at epikong dithyrambic tales o (kundiman, kumintang, at iba pa). Ang mga kuwentong ito ay makukumbinsi na mga patunay ng yaman ng pre-Kastila panitikan sa mga anyong pasalita. Grabe ang pagkawala nito dahil sa katotohanang ang panitikang ito ay naisulat sa mahina materyales at ang pagtatangi ng mga kolonisador lalo na ang mga misyonero.

==<h3>Native Calendar</h3>==
Karaniwang ginagamit ang '''Lunar Calendar''' at ang pitong mga pangalan ng araw sa isang linggo.

* January( Enero)
* February (Febrero)
* March ( Marso)
* April (Abril)
* May (Mayo)
* June (Hunyo)
* July (Hulyo)
* August (Agosto)
* September (Setiembre)
* October (Octubre),
* November (Noviembre)
* December (Diciembre)

Hinati rin nila ang buwan sa linggo at ang linggo sa araw;
* Monday ( Lunes)
* Tuesday (Martes)
* Wednesday (Miercoles)
* Thursday (Jueves)
* Friday (Viernes)
* Saturday (Sabado)
* Sunday (Domingo)

==<h3>Climate</h3>==
Dito sa bahaging ito ng bansa o sa ibang lugar sa Sa Pilipinas mayroon tayong banayad na klimang tropikal. Mayroon itong dalawa markadong panahon: ang tuyo at basa. Ang tag-araw na gene- magsisimula ang rally sa Marso at magtatapos sa Hunyo, habang ang basang dagat- sinasaklaw ng anak ang iba pang buwan ng taon. Sa panahon ng basa malakas ang ulan sa panahon. Ang pinaka-kagiliw-giliw na panahon ng ang taon ay ang mga buwan kung Nobyembre, Disyembre, Enero at Pebrero dahil sa malamig at nakapagpapalakas na hangin sa gabi at dahil sa kaaya-ayang maaraw na araw.

==<h3>Proverbs and Sayings</h3>==
* Just like the mullet, silvery outside but muddy inside.
* The liar is the brother of the thief.
* To a man of honor his word is sacred.
* You may mince your flesh and bones and even your
hair, still your stuff suffering cannot compensate your parents
sacrifices for you.
* Pleasant comradeship gives more contentment than
money does.

==<h3>Sayings</h3>==
* Mali ang magpalaki ng bata sa katamaran at kadalian, para sa pagiging sanay sa kagalakan sa paglipas ng panahon kapag lumaki hindi kaligayahan ang nakikita niya.

* Dahil ang mundong ito ay lambak ng mga luha, puso ng mga lalaki kailangan ng pagpapalakas sa tama. Kung dati ay saya, lakas nawawala. Pagkatapos kalungkutan matalim kalungkutan kung ano ang dapat labanan.

==<h3>Puzzles and Riddles</h3>==
Sa araw-araw na pag-uusap ang mga pagtitipon sa mga ang mga tao, palaisipan at palaisipan ay naging isang pinagmulan mga libangan ng kanilang isipan upang makapagpahinga pagkatapos ng mga linggo magpakahirap sa dagat. Kadalasan ang mga matatanda ay nagpapasaya ang mga kabataan sa mga barber shop at sa kasalukuyan sa bagong itinayong Reading Center. Lalo na kapag bakasyon Linggo pagkatapos ng High mass karamihan ng mga lalaki ay nagtipon doon para sa pagpapahinga pagkatapos ng tuluy-tuloy na trabaho sa dagat. Ang ilan sa mga pinakasikat na palaisipan at bugtong ay:

* There are six birds in a tree. two of them flew away. How many are left in the tree?
* When it is young it points to the sky, when it is old it bends its head. What is it?
* I am more brave in two than when it is one. What is it?

==<h3>Riddles</h3>==
* A riddle, a riddle, a hole in the middle.
* I raises the curtain and eat the captain.
* I pulled the vines, the monkey dance.

==<h3>References</h3>==
''Political and Cultural Life of the Philippines by Eufronio Alip.
From interviews made by: Mr. Godofredo R. Fernando''

==<h3>External Links</h3>==
https://nlpdl.nlp.gov.ph/HD01/p10/m10/b22/bs/datejpg.htm

Catmon

2023-11-15T03:08:07Z

Jhade F: Created page with "Catmon Article by Jhade ==<h3>Historical and Cultural Life</h3>== Ang pangalang "Catmon," na opisyal at pinakamadalas gamitin na pangalan ng baryo, ay nagsimula noong panahon na ang tanawin ng Malolos ay natatakpan ng maraming puno na kilala bilang "Catmon." Ang pangalang ito, na malalim na nakatanim sa lokal na topograpiya, ay nagbigay sa komunidad ng pangalan na kumakatawan sa nakaraan nitong arboreal. ==<h3>Prominent Families</h3>== Ang taong 1837 ay isang makas..."

Behind the Project: The HUMSS Class of 2025

2023-11-14T10:54:37Z

Jhade F: /* HUMSS F */

== HUMSS A ==
<gallery caption="" widths=100px heights=100 perrow=9 >

File: HUMSS_A_B11.jpg | I am [[Zion]]. A Future Nobel Prize Winner.
File: HUMSS_A_B9.jpg | I am [[Alexander]]. A Future Police.
File: HUMSS_A_B18.jpg | I am [[Dray]]. A Future Lawyer.
File: HUMSS_A_B17.jpeg| I am [[Joaquin]]. A Future Astronaut.
File:HUMSS_A_B13.jpg | I am [[Miko]]. A Future Pilot.
File: HUMSS_A_G4.jpg | I am [[Carlos]]. A Future Police.
File: HUMSS_A_B5.jpeg | I am [[Cloi]]. A Future teacher.
File: HUMSS_A_B1.jpg | I am [[Charles]]. A Future Mr. Olympian.
File: HUMSS_A_G6 .jpg | I am [[Mhikyle]]. A Future Flight Attendant.
File: HUMSS_A_B3.jpg | I am [[Daniel]]. A Future Teacher.
File: HUMSS_A_B2.jpg | I am [[Rhie lord]]. A future Multi-Millionaire.
File: HUMSS_A_B7.jpg | I am [[Rhassen]]. A Future Police.
File: HUMSS_A_B6.jpg | I am [[Adrian]]. A Future Psychologist.
File: HUMSS A B15.jpg | I am [[Jumong]]. A Future Politician.
File: HUMSS A G11.jpg | I am [[kris ]]. A Future police
</gallery>

== HUMSS B ==
<gallery caption="" widths=100px heights=100 perrow=9 >

File: HUMSS_B_B9.jpeg | I am [[Jhapet Leou]]. A future teacher.
File: HUMSS_B_G12.jpg | I am [[Kristhine]]. A Future Flight Attendant.
File: HUMSS_B_G23.png | I am [[Sharmine]]. A Future Flight Attendant.
File: HUMSS_B_G1.jpeg | I am [[Allysa]]. A future psychologist.
File: HUMSS_B_G4.png | I am [[Mikaella]]. A Future Pediatrician.
File: HUMSS_B_B4.jpeg | I am [[Ceejay]]. A Future Teacher.
File: HUMSS_B_B1.jpeg | I am [[Xander]]. A Future Psychologist.
File: HUMSS_B_B5.jpg | I am [[Charles]]. A Future Teacher.
File: HUMSS_B_G26.jpeg | I am [[Zeiyuki]]. A Future Police Officer.
File: HUMSS_B_B6.png | I am [[Ian]]. A Future Teacher.
File: HUMSS_B_G9.png | I am [[Mikyla]]. A Future Police Officer.
File: HUMMS_B_G5.jpg | I am[[Jeninah]]. A future Teacher.
File: HUMSS_B_G6.jpeg | I am [[Mary Joyce]]. A Future News Anchor.
File: HUMSS_B_G14.jpeg | I am [[Althea]]. A Future Policewoman.
File: HUMSS_B_G18.jpeg | I am [[Reiann]]. A Future Teacher.
File: HUMSS_B_G15.jpeg | I am [[Mariel]]. A Future Flight Attendant.
File: HUMSS_B_G7.jpg | I am [[Threcia Mary]]. A Future Journalist.
File: HUMSS_B_G19.jpg | I am [[Sherina]] . A Future Psychologist.
File: HUMSS_B_G15.jpg | I am [[Ashley Nicole]] . A Future Lawyer.
File: HUMSS_B_G2.jpeg | I am [[Alisson]]. A future lawyer.
File: HUMSS_B_G22.jpeg | I am [[Angel]]. A Future Nurse.
File: HUMSS_B_G8.jpeg| I am [[Maricris]]. A Future Teacher.
File: HUMSS_B_G21.jpeg | I am [[Ashley]]. A Future Psychologist.
File:HUMSS_B_G16.jpg | I am [[Angela]]. A Future Lawyer.
File: HUMSS_B_G3.jpeg | I am [[Monina]]. A Future Police Woman.
</gallery>

== HUMSS C ==
<gallery caption="" widths=100px heights=100 perrow=9 >

File: HUMSS_C_G14.jpeg | I am [[Jasmine]]. A Future Psychologist .
File: HUMSS (C) B(8).jpeg | I am [[Nathan]]. A Future Policeman.
File: HUMSS_C_G13.png | I am [[Jhane]]. A Future Flight Attendant.
File: HUMSS_C_G27.jpg.jpg | I am [[Allyssa]]. A Future Teacher.
File: HUMSS_C_G7.jpeg | I am [[Saira]]. A Future Teacher.
File: HUMSS_C_G17.jpg | I am [[Rachelle]]. A Future Police Woman.
File: HUMSS_C_G3.jpeg | I am [[Maricar]]. A Future Psychologist .
File: HUMSS_C_G26.jpeg | I am [[Candice]]. A Future Lawyer .
File: HUMSS_C_G18.jpeg | I am [[Alizabel]]. A Future Teacher.
File: HUMSS_C_G24.jpeg | I am [[Naomi]]. A Future Lawyer .
File: HUMSS_C_G1.jpeg| I am [[kate]]. A Future Flight Attendant.
File: HUMSS_C_G21.jpeg | I am [[Aleeza]]. A Future Flight Attendant.
File: HUMSS_C_B9.jpeg | I am [[Vaughan]]. A Future Casino Secutiy Guard.
File: HUMSS_C_G19.jpeg | I am [[Anicka]]. A Future Flight Attendant.
File: HUMSS_C_G4.jpeg | I am [[Relene]]. A Future Teacher.
File: HUMSS_C_G9.jpeg | I am [[Ann]]. A Future Flight Attendant.
File: HUMSS_C_B10.jpeg | I am [[Gian]]. A Future Policeman.
File: HUMSS_C_B3.jpeg | I am [[Jaycee]]. A Future Policeman.
File: HUMSS_C_G25.jpeg | I am [[Hannah]]. A Future Psychologist .
File: HUMSS_C_G22.jpeg | I am [[Jhasmin]]. A Future Flight Attendant.
File: HUMSS_C_G5.jpeg | I am [[Micah]]. A Future Psychologist .
File: HUMSS_C_B7.jpeg | I am [[Marco]]. A Future Police officer.
File: HUMSS_C_B6.jpeg | I am [[Geoffrey]]. A Future Traveller.
File: HUMSS_C_G6.jpeg | I am [[Joyce]]. A Future Police Woman.
File: HUMSS_C_B1.jpeg | I am [[Rhailey]]. A Future Policeman.
File: HUMSS_C_G16.jpeg | I am [[Eunice]]. A Future Lawyer .
</gallery>

== HUMSS D ==
<gallery caption="" widths=100px heights=100 perrow=9 >

File: HUMSS_D_G22.jpg | I am [[Lyra]]. A Future Psychologist.
File: HUMSS_D_G18.jpeg | I am [[Ricquinie]]. Future lawyer.
File: HUMSS_D-G6.png | I am [[Rachelle]]. Future Lawyer.
File: HUMSS_D_G13.jpg | I am [[Princess]]. Future Psychologist.
File: HUMSS_D_G10.jpg| I am [[Althea]]. Future Flight Attendant.
File: HUMSS D B11 - I am --Ken Cyrus-- Future Teacher.jpeg | I am [[Ken Cyrus]]. Future Teacher.
File: HUMSS_D_B10.jpeg | I am [[Rancy]]. A Future Psychologist.
File: HUMSS_D_G9.jpg | I am [[Trisha Mae]]. A Future Journalist
File:HUMSS D G21 .jpg | I am [[Angel Philline]]. A Future teacher.
File:HUMSS_D_B2.jpeg | I am [[Niro]]. A Future Teacher.
File: HUMSS_D_G25.jpeg | I am [[Angel]]. A Future Police.
File: HUMSS_D_G20.jpeg | I am [[Lyca]]. Future Teacher.
File: HUMSS_D_G14.jpeg | I am [[Vianne]]. A Future Millionaire.
File: HUMSS_D_G11.jpg | I am [[Ashley]]. A Future Flight Attendant.
File: HUMSS_D_G19.jpeg | I am [[Asherina]]. A future Psychologist
File: HUMSS_D_G16.jpeg | I am [[Marjorie]]. A future Teacher.
File: HUMSS_D_G15.jpg | I am [[Heart]]. Future Flight Attendant.
File: HUMSS_D_(G23).jpeg | I am [[Crystal]]. A Future Psychologist.
File: HUMSS_D_G3.jpg | I am [[Jhoselle]]. A Future Teacher.
File: HUMSS_D_B4.jpeg | I am [[Emerson]].A Future Flight Attendant.
File: HUMSS_D_G26.jpeg | I am [[Chloe]].A Future Flight Attendant.
File: HUMSS_D_B6.jpg | I am [[Ralph]]. A future Policeman.
File: HUMSS_D_G7.jpg | I am [[Hazel]]. A Future Flight Attendant.
File: HUMSS_D_G5.jpg | I am [[Sabrina Miya]]. A future Psychologist.
File: HUMSS D G4.jpg | I am [[Je Ann]]. A Future Psychologist.
File: HUMSS_D_B8.png | I am [[Renius]]. A Future Lawyer.
File: HUMSS_D_B12.png | I am [[Carlo]]. A Future Antroplogist.
</gallery>

== HUMSS E ==
<gallery caption="" widths=100px heights=100 perrow=9 >

File: HUMSS E G1.jpg | I am [[Chloe Laine]]. A Future Psychologist.
File: HUMSS E G2.jpg | I am [[Mariel]]. A Future Teacher.
File: HUMSS E G3.jpg | I am [[Shailo]]. A Future Teacher.
File: HUMSS E G4.jpg | I am [[Francesca]]. Future Lawyer.
File:HUMSS E G5.jpg | I am [[Dyka]]. Future Lawyer.
File: HUMSS E G6.jpg | I am [[Kirsten]]. Future Fashion Journalist.
File: HUMSS E G7.jpg | I am [[Jamaica]]. A Future Psychologist.
File: HUMSS E G8.jpg | I am [[Kimberly]]. A Future Psychologist.
File: HUMSS E G9.jpeg | I am [[Rhianne Ashley]]. A Future Psychologist.
File: HUMSS E G10.jpg | I am [[Mariel]]. A Future Psychologist.
File: HUMSS E G15.jpg | I am [[Alexa]]. A Future Choreographer.
File: HUMSS E G16.jpg | I am [[Apple]]. A Future Psychologist.
File: HUMSS E G17.jpg | I am [[Rachelle]]. A Future Psychologist.
File:HUMSS_E_G18.png | I am [[Ashley]]. A Future Psychologist.
File: HUMSS E G21.jpg | I am [[Coleen]]. A Future Journalist.
File: HUMSS E G22.jpg | I am [[Yeshua]]. A Future Millionaire.
File: HUMSS E G23.JPG | I am [[Riel]]. A Future Teacher.
File:HUMSS E G24.jpg | I am [[Hana]]. An Aspiring Educator.
File: HUMSS E G27.png | I am [[Erica]]. A Future Teacher.
File: HUMSS E G29.jpg | I am [[Xyra]]. A Future Psychologist.
File:HUMSS E G30.jpg | I am [[Lexine]]. A Future Advocate.
File: HUMSS E G31.jpg | I am [[Janelle]]. A Future Flight Attendant.
File: HUMSS E G32.jpg | I am [[Cassandra]]. A Future Lawyer.
File: HUMSS E G33.jpg | I am [[Yumi]]. A Future Flight Attendant.
File: HUMSS E G34.jpg | I am [[Steph]]. A Future Lawyer.
File:HUMSS E B1.jpg | I am [[Ruel]]. Future Police Officer
File: HUMSS E B2.jpg | I am [[Isaac]]. A Future Lawyer.
File: HUMSS E B3.jpg | I am [[Jeris]]. A Future Teacher.
File: HUMSS E B5.jpg | I am [[Cris]]. A Future Teacher.
File: HUMSS E B7.jpeg | I am [[Marc Christian]]. A Future Teacher.
File: Ngo, Kurt Andrei A..png | I am [[Kurt Andrei Arceno]]. Her Future Lawyer.
</gallery>

== HUMSS F ==
<gallery caption="" widths=100px heights=100 perrow=9 >

File:HUMSS F B1.jpg | I am [[Nikki]]. A Future Clinical Psychologist.
File:HUMSS F B2.jpg | I am [[Danielle]]. Future Public Servant.
File:HUMSS F B3.jpg | I am [[Johann]]. A future journalist.
File:HUMSS F B4.jpg | I am [[MC]]. A Future Anthropologist.
File:HUMSS F B5.jpg | I am [[Jiyan]]. A Swiftie.
File:HUMSS F G1.jpg | I am [[Janela]]. Future Sociologist.
File:HUMSS F G2.png | I am [[Rhien]]. Future Anthropologist.
File:HUMSS F G3.jpg | I am [[Quisha]]. Future Psychologist.
File:HUMSS F G4.png | I am [[CJ]]. A Swiftie.
File:HUMSS F G5.jpg | I am [[Fredjhemae]]. Future Neurodevelopmental Pedia.
File:HUMSS F G6.jpg | I am [[Kim]]. Future Flight Attendant.
File:HUMSS F G7.jpg | I am [[Lance]]. Future Teacher.
File:HUMSS F G8.png | I am [[Joyce]]. A Swiftie.
File:HUMSS F G9.jpg | I am [[Chloe]]. A future Social Scientist.
File:HUMSS F G10(1).jpg | I am [[Marvhie]]. Future TOP 1 in BAR EXAM.
File:HUMSS F G11.png | I am [[Angelica]]. Future Economist.
File:HUMSS F G12.png | I am [[Shaniz]]. A Future Anthropologist.
File:HUMSS F G13.jpg | I am [[Alyssa]]. A Swiftie.
File:HUMSS F G16.png | I am [[Ingrid]]. A future director.
File:HUMSS F G18.jpg | I am [[Reese]]. A Swiftie.
File:HUMSS F G19.jpg | I am [[Cyrill]]. A Swiftie.
File:HUMSS F G20.jpg | I am [[Raphae]]. A Swiftie.
File:HUMSS F G21.png | I am [[Jhade]]. A Future Civil Lawyer.
File:HUMSS F G22.png | I am [[Thea]]. Future Flight Attendant.
File:HUMSS F G23.jpg | I am [[Emerie]]. A Swiftie.
File:HUMSS F G24.jpg | I am [[Sammerry]]. Future Lawyer.
File:HUMSS F G25.jpg | I am [[Andreana]]. A Future Sociologist.
File:HUMSS F G26.png | I am [[Gemlene]]. A Future Teacher.
File:HUMSS F G27.jpg | I am [[Aliah]]. A Lover.
File:HUMSS F G28.png | I am [[Jilianne]]. A Future Professor.
File:HUMSS F G30.jpg | I am [[Angel]]. Future Lawyer.
File:HUMSS F G32.jpg | I am [[Rence]]. A future political scientist.
File:HUMSS F G33.jpg | I am [[Jesua]]. A future Psychiatrist.
File:HUMSS F G34.jpg | I am [[Elizia]]. Future Public Servant.

</gallery>

Pook

2023-11-07T16:21:22Z

Jhade F: Blanked the page

Talk:Pook

2023-11-07T16:08:14Z

Jhade F: Created page with "'''Isla ng Masile''' Isa sa mga isla ng malolos na di kalayuan sa syudad, ang pamamalaisadaan o pangingisda ang pangunahin nilang pangkabuhayan bukod sa pamamasada ng mga bangka. Kaya’t halina at alamin pa, and mga hiwaga ng Masile Ang isla na ito ay matatagpuan sa paglabas ng sapa pangagtan kung mag mumula sa kaiugan ng calero, Ang tanging paraan lamang upang makapunta sa barangay masile ay gamit ang pampasaherong bangka, tatagal ang biyahe mula sa punduhan ng atl..."

'''Isla ng Masile'''

Isa sa mga isla ng malolos na di kalayuan sa syudad, ang pamamalaisadaan o pangingisda ang pangunahin nilang pangkabuhayan bukod sa pamamasada ng mga bangka.
Kaya’t halina at alamin pa, and mga hiwaga ng Masile

Ang isla na ito ay matatagpuan sa paglabas ng sapa pangagtan kung mag mumula sa kaiugan ng calero, Ang tanging paraan lamang upang makapunta sa barangay masile ay gamit ang pampasaherong bangka, tatagal ang biyahe mula sa punduhan ng atlag hanggang isla masile ng 30 minuto.

Ang kabuuang lawak ng lupain ng masile ay umaabot sa 91.6 na ektarya, na sya namang pinaninirahan ng 898 na mamamayan ayon sa 2020 cencus.

Sinasabing magubat o mapuno raw ang isla masile nuong araw, at may ilang taong sinubukang manirahan dito, habang naglalakaad sila ay may nakita silang maliit ng bundok at sa tuktok ay may nakita silang tumutubong halaman na sili kayat tinawag ang isla na iyong ‘’isla masile’’ hanggang sa marami na ang pumunta at nag pasyang manirahan duon

RESOURCES

Sa kadahilanang tubig ang nasa paligid ng baryo masile, ito na ang naging pang kabuhayan ng mga mamamayan, mula sa pamamalaisdaan,hanggang sa pagba-baklad. Ilog ang pinagkukuhanan ng pangkabuhayan.

EDUKASYON
Sa kasalukuyan, mayroong paaralang elementarya sa barangay masile kung saan nag aaral ang mga kabataang nakatira sa barangay na ito

PATRON

Tuwing sumasapit ang 26 ng nobyembre, ay ipinag diriwang naman ng mga tao duon ang kapistahan ng neustra seniora delos remedios, bilang pasasalamat sa gabay ni sa barangay

Pook

2023-11-07T16:05:44Z

Jhade F:

Pook

'''barrio ng look 1st'''

Ang Look 1st ay isang barangay na nakasailalim sa huridiksyon ng Malolos, Ito’y katabi ng Barangay Longos at Barangay Bulihan at dulong hangganan ng Malolos at Calumpit. Ang Look 1st ay may kabuuang 6,869 populasyon sa may 1,545 kabahayan.
Source:
https://maloloscity.gov.ph/barangay-look-1st/

Ang Barangay Look 1st ay dating bahagi lamang ng Barangay Lugam at ito’y tinawag na “Look ng Lugam” na nangangahulugang pinakadulo at pinakamahabang sakop na kalupaan ng Barangay Lugam. Katunayan nito ay nanatili pa rin na iisa ang Bisita at paaralan ng dalawang Barangay, ngunit sa pagdaan ng panahon at dumami na ang mga taong naninirahan dito kaya napagpasyahan na hatiin ito sa dalawang Barangay.

Ang ilang tradisyon tulad ng Piyesta ay nananatili pa ring iisa ang selebrasyon. Ang paaralan na nakasakop ng Barangay Look 1st na nakarehistro bilang Lugam Elementary School, ay ipinaglaban ni dating konsehal Niño Castillo upang ito’y mabilang sa Barangay Look 1st na nagtagumpay naman at ngayon ay naging Look 1st Elementary School.

Historical and Cultural Life of Look 1st
Natural Resources – Ang Look 1st ay mayaman sa malawak na mga bukirin. Kaya naman hindi maitatanggi na pagsasaka ang naging pangunahing hanap buhay ng karamihan sa mga tao rito.

Burial – Nakasanayan ng mga mamamayan sa barangay na ito ang paglalaro ng beto beto, Lucky 9, at iba pang laro bilang pampalipas oras sa lamay ng yumao. Isa rin sa mga nakagawiang tradisyon sa Look 1st ay ang pag martsa ng banda o “mosikos” kasama ng mga kamag-anak at iba pang mahal sa buhay ng namatayan patungo sa huli nitong hantungan.

Beliefs - Nagkahiwalay man ang dalawang barangay ay may isang simbahang nakatayo sa pagitan ng mga border nito, at ito’y nagsisilbing tulay sa dalawang barangay upang maisagawa pa rin nila ang kanilang mga nakagawiang tradisyon. Sa tulong ng simbahang ito, nakilala sa pangalang Sto Rosario Chapel at ang kanilang pinagsaluhang Patron na si Nuestra Señora del Rosario.

Old Superstitious Beliefs
Wag mag gupit ng kuko pag gabi dahil masama daw ito.
Wag mag wawalis pag gabi sa harap ng bahay oh sa paligid dahil aalis daw ang swerte sa loob ng bahay

Events - Mayroong fiesta sa Look 1st na tinatawag na Fiestang Malaki. Ipinagdiriwang ito tuwing huling linggo ng Abril bilang pagbibigay pugay sa Nuestra Señora del Rosario. Isa itong paraan ng pasasalamat sa masaganang ani ng mga magsasaka.

Other Fiestas:
Fiestang Maliit
- Pista ng Mahal na patron ng Nazareno
- Ipinagdiriwang tuwing ika 26 ng Pebrero

Fiesta ng Sto. Niño
- Ipinagdiriwang tuwing buwan ng Enero

Fiesta ng Sto. Rosario
- Tuwing ika-7 ng Oktubre

Fiesta ng Mama Mary
- Tuwing ika-8 ng Setyembre